13 - كتاب ضمانت نوع دوّم از توابع دين : ضمانت نگهداشتن جنس و كالائى در مقابل دريافت عين مأخوذه مىباشد . در اين باب ، دو آيه در قرآن مجيد وجود دارد : نخستين آيه يكى از آيات سورهء يوسف است : * * * [ 208 ] [ آيهء اول ] « قالُوا نَفْقِدُ صُواعَ الْمَلِكِ وَ لِمَنْ جاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ ، وَ أَنَا بِهِ زَعِيمٌ » ؛ يعنى : « هر آنكس كه يوسف را بياورد يك بار گندم از آن اوست و ضامن پرداخت آن هستم » و دوّمين آيه نيز يكى از آيات سورهء قلم مىباشد ، جايى كه مىفرمايند : « سَلْهُمْ أَيُّهُمْ بِذلِكَ زَعِيمٌ « 1 » » از آنان بپرس كه كدام يك از آنان ضامن اين كار مىباشد » ، قابل عنايت است كه كلمات « زعامت » ، « كفالت » و « ضمانت » هر سه ، مترادف و به يك معنى دلالت دارند . چند فايده در اينجا ذكر مىشود : [ چند فايده : ] 1 - « ضمان » پيش ما اماميّه به معنى نقل مال از ذمّه‌اى به ذمّهء ديگرى مىباشد و برخى گفته‌اند : به معناى پيوست دادن ذمّه به ذمّهء ديگرى است و اين تعريف أخير قول فقهاى چهارگانه مىباشد . بنابراين مضمون له مخيّر است در مطالبهء هر كدام از آنها كه بخواهد و حق با حديث وارد شده از پيامبر خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) خواست كه بر سر جنازه‌اى حاضر شدند : پس فرمود : آيا بر عهدهء صاحب شما دين و قرضى هست ؟ گفتند : آرى ، دو درهم بر عهدهء اوست . پس فرمود : شما بر دوستان نماز بخوانيد ( يعنى من نمىخوانم ) على ( عليه السّلام ) گفت : آن دو درهم بر عهدهء من ، اى رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) ! من در برابر آن دو درهم ضامن هستم كه بپردازم . پس پيامبر خدا بر آن جنازه نماز خواند : سپس رو به سوى على ( عليه السّلام ) نمود و فرمود : خداوند به شما از اسلام جزاى خير عنايت كند و گرو تو را بازگشايد . آن‌چنان كه تو رهن صاحب خود را بازگشودى . « 2 » البتّه اين حكم مخصوص صدر اسلام بود كه

--> ( 1 ) . سورهء قلم ، آيهء ، 40 ( 2 ) . مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 404 ، شماره ، 15734