12 - كتاب رهن و وثيقه دين داراى انواع و اقسام و توابعى مىباشد كه يكى از آنها ، « رهن » است . « رهن » : در لغت ثبات و دوام را مىرساند و از آن كلمه است . « نعمة راهنه » يعنى : نعمت با دوام و ثابت و لغت غالب و كثيرا استعمال آن ، همان كلمهء « رهن » است ، ولى « أرهن » لغت كم مصرفى مىباشد و شرعا « وثيقه‌اى » است نزد دين دهنده تا دين خود را از آن استيفاء نمايد و در آن خصوص فقط يك آيه در قرآن وجود دارد و آن آيه عبارت از اينست : * * * [ 207 ] [ آيهء اول ] « وَ إِنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَرٍ وَ لَمْ تَجِدُوا كاتِباً فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ ، فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَهُ وَ لْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَ لا تَكْتُمُوا الشَّهادَةَ وَ مَنْ يَكْتُمْها فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ « 1 » » ؛ « اگر در سفر بوديد و نويسنده‌اى براى تنظيم سند قرض و معامله نسيه ، پيدا نكرديد ، براى وثيقهء دين ، گرو گرفته شود و اگر برخى را امين دانيد به آن كس كه امين شناخته شده ، امانت بسپارد و از خدا بترسيد و به امانت خيانت نكنيد و كتمان شهادت ننماييد كه هر كس كتمان شهادت كند ، البتّه به دل گنهكار است و خدا از همه كار ( پيدا و نهان ) شما آگاه است » . ( اين آيه را فوايدى است ) . 1 - جواز ارتهان گرو گرفتن مطلقا جايز است و مقيدّ نمودن آن در آيه به هنگام سفر ، و عدم وجدان ثابت ، محل غالب به اغلب موارد آن مىباشد . چون در سفر مظنّهء پيدا نكردن كاتب وجود دارد و مقيّد ساختن آن به سفر دلالت بر مشروعيّت آن در سفر و عدم مشروعيّت آن در حضر نمىنمايد . مگر با وجود دليل خارجى دليل خارجى هم وجود دارد « 2 » و آن « عمل پيامبر خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) مىباشد ، چون آن حضرت زره خود

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيه 283 . ( 2 ) . رسول خدا زره خود را نزد ابى سمعه رهن گذاشت تا مقدارى جو ، جهت آذوقهء اهل و عيال تهيّه كند . غوالى الئالى ، ج 3 ، ص 234 .