گفته‌اند همهء گناهان ، كبيره است و كبيره و صغيره و كوچك و بزرگ نسبت به بالاتر و پايين‌تر است و مىفرمايد : « اكبر كبائر ، بزرگترين گناهان ، شرك به خدا است و اصغر صغائر ، كوچكترين گناهان حديث نفس « 1 » » است و ميانه و وسط اين دو ، هر دو امر كبيره و صغيره ممكن است صدق كند . مثلا قبله و بوسه زدن به نامحرم نسبت به زنا ، گناه معصيت و كوچك است ، امّا نسبت به نظر و نگاه كردن معصيت كبيره است ، پس معناى تكفير و پوشاندن گناه در آيه « نكفّر » اين است كه : مكلّف هنگامى كه زمينهء هر دو گناه كبيره و صغيره ، برايش فراهم شود و نفسش او را به هر دو ، دعوت كند و چاره‌اى جز خوددارى از گناه بزرگتر را نداشته باشد و گناه صغيره را مرتكب شود ، تكفير صدق خواهد كرد ، يعنى گناه صغيره‌اش پنهان و پوشيده مىشود ، البتّه نه به خاطر احباط و يأس . و محروميّت از گناه كبيره ، بلكه به جهت اجتناب و دورى از ارتكاب به گناه كبيره استحقاق ثواب و پاداش پيدا مىكند و آن پاداش همان تكفير و چشم‌پوشى از گناه صغيرهء اوست . مفهوم معصيت صغيره : اصرار و پافشارى بر معصيت صغيره بر دو قسم متصوّر است 1 - فعلى و عملى 2 - حكمى . 1 - فعلى و عملى : عبارت است از : مداومت و استمرار بر يك قسم از آن گناه ، بدون توبه و بازگشت از آن يا ارتكاب تعداد زيادى را گناه بدون توبه و بازگشت از آن . 2 - اصرار حكمى : به معناى عزم و تصميم بر انجام دوبارهء همان گناه است ، امّا كسى كه يك گناه كوچك را انجام بدهد و بعد از آن نه توبه در ذهن و انديشه‌اش بيايد و نه عزم و تصميم بر فعل و انجام دوباره‌اش داشته باشد ، ظاهرا « إصرار » صدق نمىكند و شايد ارتكاب چنين گناهى جزء مواردى باشد كه به وسيلهء اعمال صالحه و كارهاى نيكو پوشانده شود ، چنانچه بيان و توجيه آن قبلا گذشت . 4 - مروّت چيست ؟ مروّت و فتوّتى كه قبلا به آن اشاره شد ، به معناى نزاهت و دور نگهداشتن خود از كارهاى پست و فرومايه است كه شايستهء امثال او نيست ، مثل تمسخر ، دست‌انداختن ، سربه‌سر گذاشتن و مزاح و شوخىهاى بىجهت و كشف عورتى كه به

--> ( 1 ) . مثلا در نفسش خطور مىكند كه چه كسى او را آفريده است ، جواب مىدهد : خدا ، آنگاه از خود مىپرسد : من خلق اللّه ، چه كسى خدا را خلق كرده و آفريده است ؟ .