4 - « يد » يعنى دست در لغت و عرف بر عضو و اندام مخصوص از شانه تا سر انگشتان إطلاق مىشود . و در شرع از آرنج تا سر انگشتان همان‌طور كه در آيهء وضوء آمده است ، و از مچ تا سرانگشتان ، همان‌طور كه در كتاب تيمّم آمده است ، البتّه به عقيده ما شيعه بر اصابع و انگشتان نه چيز ديگر ، اطلاق مىشود ، همان‌گونه كه خداى متعال مىفرمايد : « فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْدِيهِمْ » « 2 » پس واى بر آنان كه با دست خود چيزى مىنويسند و در آيه مراد و منظور روشن و واضح نيست ، بنابراين هيچ يك از آن احتمالات بر ديگرى اولى و بهتر و شايسته‌تر نخواهد بود ، در نتيجه لفظ يد مجمل و مبهم خواهد ماند . و گفته شده است : لفظ « يد » مجمل و مبهم نيست ، چون در اوّلى حقيقت ، و در بقيّه مجاز است ، و از اين‌رو است كه به پايين‌تر از شانه « بعض اليد » ( برخى از دست ) گفته مىشود . پس لفظ « يد » ظهور در تمام يد و دست دارد ، و بدين جهت است كه خوارج هم به همين قول قائل هستند ، پس لفظ « يد » مجمل نخواهد بود . به نظر حقير حق قول و نظر اوّل است ، براى اينكه قطع و جدا كردن از شانه ، يقينا و اجماعا مراد نيست ، و قول و نظر خوارج هم باطل و بىاساس است ، به خاطر كفرشان به انكار چيزى كه از ضروريّات دين اسلام است ، بنابراين معناى حقيقى « يد » مراد و روشن نخواهد بود . پس بعضى از يد هم بر آن اقسام مذكوره حمل مىشود و برخى از بعضى ديگر نسبت به لفظ « يد » اولويّت و رجحانى پيدا نخواهد كرد . پس « اجمال » و « مجمل » و « مبهم بودن » كه مطلوب و مقصود ما است ، ثابت مىشود . بعد از شناخت معناى « قطع يد » بايد دانست كه مشهور نزد فقها اين است كه قطع از مفصل دست از بازو است ، و لكن نزد اصحاب ما شيعه قطع چهار انگشت از دست راست كافى است ، و كف دست و ابهام براى او باقى گذاشته مىشود ، و اگر براى دفعهء دوّم دزدى كرد ، پاى چپ او قطع مىشود و اگر دفعهء سوّم دزدى كرد ، به زندان ابد محكوم مىگردد تا در آنجا بميرد و اگر در زندان نيز دزدى كند ، به قتل مىرسد و گفته شده است : اصحاب در آن قول و نظر اعتماد بر نقل اخبار متواتره از ائمهء اطهار ( عليهم السّلام ) كرده‌اند . بنابراين « يد » و « دست » بر آن صدق مىكند ، همان‌طور كه ما قبل آن را نقل كرديم و نيز اصالت عدم ورود بر بيش از آن است ، مگر با « دليل » كه دليل هم ثابت نشده است . فوايد و نتايج :

--> ( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 79 .