احكام فقهى : 1 - گفته شده است : مراد از « فاحشه » مساحقه است ، يعنى : زن با زن ديگرى مساحقه نمايد و لكن اكثر علما قائل بر اين هستند كه مراد از آن « زنا » است و بر اين مبنا گفته شده است كه مراد از آن « زناى محصنه » است و مقصود از ثيّب هم همين معنى است ، در جملهء « من نسائكم » چون اضافهء « نساء » اضافه « زوجيّت » است ؛ از زنان شما زيرا اگر مراد غير از زنان شوهردار بود ، بايد گفته مىشد : « من النّساء » ؛ يعنى : « از بانوان » . 2 - « چهار شاهد بر آنان گواه گيريد » دلالت بر « حدّ نصاب شاهد و گواه » دارد ، و بنابر تفصيلى كه خواهد آمد ، « اسلام و ذكوريّت » يعنى : « مسلمان و از جنس مرد بودن » را شرط شهادت دانسته است » . 3 - آنان را در خانه‌هاى خود نگاه داريد گفته شده است : مراد ، حفاظت و نگهدارى آنها از تكرار چنين كارهاى زشتى است كه مرتكب شده‌اند و إمساك كنايه از همين معنى است ، امّا اكثر بر اين است كه امساك وجه حدّ زنا است ، و اين حكم و قانون در صدر اسلام بود كه بعدا به سبب آيهء جلد نسخ شد ، و وقتى مرگشان برسد ؛ يعنى : « عزرائيل و ملك الموت جان آنان را بگيرد » يا به حذف مضاف ( ملك عزرائيل ) چون معلوم است ، زيرا محال است كه توفّى و مردن را به موت نسبت داد و به جهت آنكه هر دو با ذكر و حذف ملك و عزرائيل به يك معنى است . 4 - « يا خدا براى آنها راه و چاره‌اى قرار دهد » گفته شده است : مراد از چاره و راه حلّ نكاح و زناشوئى است كه آنها را از زنا و بىعفّتى چاره و بىنياز مىكند و لكن اين قول بنابر اينكه مراد از « نسائكم » محصنات و زنان شوهردار بوده باشد ، تمام نيست . قول ديگر اينكه : مراد از « سبيل و راه » حكم ناسخ و حكم جديدى است ، و از اين رو است كه هنگام نزول آيه تازيانه نبىّ اكرم ( ص ) فرمود : « خدا براى آنان سبيل قرار داد » و احتمال اينكه مراد از سبيل « توبه » باشد ، بدون دليل است ، و لكن محتمل هست و در اين صورت « جعل » او جعل اللّه كنايه از « توفيق و توبه » مىباشد . * * * [ 400 ] آيهء دوّم : « وَ الَّذانِ يَأْتِيانِها مِنْكُمْ فَآذُوهُما فَإِنْ تابا وَ أَصْلَحا فَأَعْرِضُوا عَنْهُما إِنَّ اللَّهَ كانَ تَوَّاباً رَحِيماً » ؛