المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

839

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

[ 393 ] آيهء ششم : « وَ لَكُمْ نِصْفُ ما تَرَكَ أَزْواجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِها أَوْ دَيْنٍ وَ لَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَكُمْ وَلَدٌ فَإِنْ كانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ الثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُمْ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ تُوصُونَ بِها أَوْ دَيْنٍ » ؛ « 1 » « سهم شما مردان از تركه همسرانتان نصف است در صورتى كه آنان را فرزندى نباشد و اگر فرزندى باشد ربع خواهد بود البته پس از خارج كردن حقّ وصيّت و دينى كه به دارايى آنان تعلّق گرفته است و سهم ارث زنان ربع تركه شما مردان است اگر داراى فرزند نباشيد و چنانچه فرزندى داشته باشيد يك هشتم خواهد بود . البتّه پس از اداى حقّ وصيّت و دين شما » . هنگامى كه خداى متعال از ميراث والدين و اولاد ، فارغ شد ، شروع به ارث ازواج و همسران و كلاله‌ها نمود و ازواج را مقدّم داشت چون آنان وارثان متوفّى در تمام طبقات سه‌گانه مىباشند و كلمهء زوج هم بر مرد اطلاق مىگردد و هم بر زن در صورت نسبت به ديگرى ( زن فلانى ) ولى در اصطلاح مختصّ مرد مىباشد و أنثى با ثاء متميّز مىگردد ( زوجة ) پس گفته مىشود : زوج و زوجة . سؤال و جواب : چرا به زوج ، نصف تركه و بر زن ربع تركه اختصاص داده شد به همان علّتى كه سابقا گذشت ( تكفّل اهل و عيال ) و ائمهء اطهار ( عليهم السّلام ) نيز با چند وجه پاسخ داده‌اند . 1 - جواب امام صادق ( عليه السّلام ) در پاسخ سؤال ابن ابى العوجاء كه فرمودند : « بر عهدهء زن جهاد ، نفقه و ديه نيست تمام اينها بر عهده مرد است » . « 2 » 2 - پاسخ امام رضا ( عليه السّلام ) است كه مىفرمايد : « زن وقتى ازدواج نمايد ، مهريّه مىگيرد ولى اين مرد است كه مىبايست مهريّه هم بپردازد . از اين‌رو خداوند متعال سهم مرد را بيشتر نمود و ثانيا زن در عيلولت مرد ، قرار مىگيرد در صورتى كه نياز پيدا مىكند بر عهدهء مرد است كه مخارج زندگى او را بپردازد ولى بر عهدهء زن نيست كه مخارج زندگى مرد را بپردازد و هرگز در مورد نفقهء مرد مورد مؤاخذه نيست در

--> ( 1 ) . سورهء نساء ، آيهء 12 . ( 2 ) . كافى ، ج 7 ، ص 58 .