رسيد از اين عمل ( رباخوارى ) دست كشيد . خداوند از گذشتهء او درگذرد و عاقبت كار او با خدا باشد . و كسانى كه از اين كار دست نكشند آنان اهل دوزخ‌اند و در آن جاويدان معذب خواهند بود » . « در دوران جاهليّت اگر فردى ، مالى از ديگرى بر عهده داشت و وقتى آن را مطالبه مىنمود ، بدهكار مىگفت : مدّتى بر وقت من افزون نما ، تا من هم مالى را افزايش دهم . پس هر دو اين كار را انجام مىدادند و مىگفتند : چه در اوّل معامله آن مقدار مال را بيفزاييم و چه هنگام فرا رسيدن وقت تأخير ، فرق نمىكند و مساوى است . پس خداوند سخنان آنان را با اين تعبير رو نمود : « آنان از قبور خود بر نمىخيزند ، مگر همانند بلند شدن فرد مصروع و غش‌زده » اعراب گمان مىكردند كه در فرد « مصروع » شيطان نفوذ مىكند و او را به حالت غشوه درمىآورد . « خبط » حركتى است غير طبيعى و غير منظّم ، همانند مختلط شدن ريشه‌هاى نامنظّم علف ، « من المسّ ! ؛ يعنى : « از مسّ شيطان و برخورد آنان ، جار و مجرور . متعلّق به فعل « لا يقومون » مىباشد ؛ يعنى : از آن تماسّ ، برنمىخيزند ، مگر آن‌چنان كه فرد مصروع برمىخيزد . چون خداوند در بطون آنها ، آنچه را كه خورده‌اند ، افزايش مىدهد و آنان را سنگين‌تر مىسازد . همين امر ، سيما و چهرهء آنان ، در روز قيامت خواهد بود و با آن شناخته مىگردند و موعظت خداوند دليل تحريم آن است و عاقبت كار آنان با خداست و خداوند آنان ، را با اعمالشان مجازات مىنمايد ، بر حسب آنچه از او دانسته است از صدق نيّت او در پذيرش نهى . فوايدى چند : 1 - « ربا » در لغت به معناى فزونى و زيادت مىباشد و شرعا به معنى افزودن به اصل سرمايه از دو جنس متساوى در كيل و وزن مىباشد . گفته شده است : فقط آن مقدار از مالى كه به اصل سرمايه اضافه شده است ، حرام است ، نه غير آن ، برخى گفته‌اند : هم آن فزونى و هم اصل سرمايه حرام است و اين رأى اخير ، صحيح است ، مخصوصا در صورتى كه مال موجود تشخيص و تمييز داده نشود ، در اين صورت ملكيّت حاصل نمىشود . براساس مقتضاى آنچه عقد از صحّت عوضين مىطلبد ؟ چون قبلا مقرّر شده است كه اثرى بر عقد فاسد ، مترتّب نمىگردد . 2 - مقصود از « جنس » در اينجا ، همان حقيقت نوعيّه است و اين حقيقت نوعيّه ، وقتى متحقّق مىگردد كه به افراد آن اسم خاصّ و نام مخصوصى داده شود . « زيادت