40 - كتاب خوردنيها و آشاميدنيها خوردنيها و نوشيدنيها از مسائل كثير الإبتلاى مردم مىباشد و مورد عنايت شارع از اينرو آياتى در اين باره در قرآن كريم آمده است كه چند قسم مىباشد . نخست آياتى است كه بر اصالت مباح بودن هرچيزى كه قابل بهره‌بردارى است ، بىآنكه مفسده‌اى داشته باشد ، دلالت مىنمايند . [ قسم اول : اصالت بر مباح بودن است ] [ 357 ] آيهء اوّل : « هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً » « 1 » از عنايات بزرگ الهى آن است كه تمام آنچه كه در روى زمين مىباشد ، جهت بهره‌مندى شما آفريده است ، خداوند متعال در اين آيهء شريفه به بندگان خود منّت مىنهد كه آنچه در روى زمين مىباشد ، جهت آسايش و بهره‌مندى آنان خلق كرده است . يقينا مقصود ، آن چيزهايى است كه از آنها بهره‌برده مىشود ، پس چيزى كه در آن ضرر رسانى است يا خالى از فايده و بهره‌ورى است ، نمىتواند در مقام امتنان واقع شده باشد ، چون فردى نمىتواند با وجود نعمت غير حلال بر ديگرى منّت نهد ، چون اين عمل از نظر عقل ، قبيح و نامربوط مىباشد ، پس تمام اشياء در اصالت إباحه باقى مىمانند ، جز آنچه را كه دليل آن را خارج ساخته است و همين امر مطلوب ما است ، هرچند در اين مورد قومى مخالفت كرده‌اند ولى قول آنان باطل و غير رواست و اين مسئله در « علم اصول فقه » كاملا روشن گشته است . [ 358 ] آيهء دوّم : « يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالًا طَيِّباً » « 2 » ؛ « اى مردم ! از آنچه كه روى زمين است ، به صورت حلال و پاكيزه بخوريد و بهره‌مند شويد » . گفته شده است اين آيه در حقّ جمعى نازل شده است كه خوردنىها و نوشيدنىها و پوشيدنىها را بر خود حرام نموده بودند . امر « كلوا » در اينجا جهت اباحه مىباشد و امّا كلمهء « حلالا » احتمال دارد كه نصب آن از آنروست كه « حلالا » مفعول « كلوا » مىباشد ، ولى بهتر آن است كه صفت مصدر محذوفى باشد ،

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 29 . ( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 168 .