المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

707

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

نفقه براى كودك است ، چون اگر اين كودك نبود ، چيزى به زن نمىرسيد . پس وجوب نفقه و جودا و عدما دائر مدار حمل است كه اين فتوى ، صحيح‌تر است . عدّه‌اى نيز گفته‌اند : براى خود زن است ، منتهى به شرط حامله بودن . ثمرهء اين دو قول در مسائل متعدّدى آشكار مىشود كه يكى از اين مسائل عدم وجوب قضاى نفقه ( در صورت ندادن در زمان وجوب ) بنابر قول اوّل است و ديگرى وجوب نفقه بر جدّ مىباشد و مسائل ديگر . 4 - وقتى زن حامله ، وضع حمل كند و عدّهء او تمام شود ، شير دادن طفل بر او واجب نيست ، و نفقه او نيز ، با تمام شدن مدّت عدّه ، ساقط مىشود . حال اگر مجّانا به طفل شير دهد كه بحثى نيست ، و الّا بر پدر واجب است كه مزد شير دادن را به او بپردازد . « وَ أْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ بِمَعْرُوفٍ » ؛ « يعنى برخى ، برخى ديگر به روش نيكو در شير دادن طفل ، امر كنيد ، به اين صورت كه از پدر طفل ، بيش از مزد واقعى گرفته نشود و از مزد مادر نيز كم گذاشته نشود و كمتر از مقدار معيّن شده در شرع نيز به طفل شير داده نشود » . 5 - « وَ إِنْ تَعاسَرْتُمْ ، فَسَتُرْضِعُ لَهُ أُخْرى » اين قسمت از آيه دلالت بر جواز پس گرفتن كودك از مادر مىكند امّا اين حكم مطلق نيست ، بلكه اگر مادر طفل ، به طفل خود مجّانى يا به دستمزدى مساوى ديگران به كودك شير دهد ، بر ديگران برترى دارد ( و نمىتوان ديگرى را اجاره كرد ) . امّا اگر به قيمت ديگران راضى نشد ، كه « تعاسرتم » به همين دليل مىگويند - حقّ زوج به دليل « اصل برائت » مقدّم مىشود و طفل را براى شير دادن به ديگرى مىدهند . و اينكه آيا در اين صورت ، حضانت مادر از فرزند نيز ، ساقط مىشود يا نه ؟ اختلاف شده است . برخى گفته‌اند : به خاطر « حصول حرج » حضانت نيز ساقط مىشود . و عدّه‌اى ديگر قائل شده‌اند كه : چون دو موضوع با هم مغايرند ، پس حضانت ، ساقط نمىشود . * * * [ 313 ] آيهء دهم : « لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ ، وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ ، فَلْيُنْفِقْ مِمَّا آتاهُ اللَّهُ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْراً » ؛