4 - در آيهء مباركه دلالت واضح و آشكارى است ، بر اينكه وقت نماز صبح و ظهر و عصر ، وسيع مىباشد ؛ به دليل آنكه در آيه مباركه آخر وقت نماز صبح و ظهر و عصر بيان گرديده است و منظور ما از وسيع بودن جز اين نيست كه وقت نماز صبح تا طلوع آفتاب ، و وقت نماز ظهر و عصر تا غروب آفتاب ، ادامه دارد و امّا وقت نماز مغرب و عشاء ، اگر شب را دو طرف براى مغرب و عشاء قرار دهيم ، ( يعنى نماز مغرب و عشاء بايد در شب خوانده شود ) آشكار و واضح است كه وقت آن دو ، وسيع مىباشد . سؤال و جواب : سؤال : ماحصل اشكال اين است : آنچه كه راجع به موسّع بودن وقت نمازهاى پنج‌گانه در ذيل اين آيه و سابقا بيان نموديد ، مطابق مذهب ابن بابويه است . مذهب او اين است كه مثلا از ساعت 12 ظهر تا 6 بعد از ظهر وقت نماز ظهر و عصر است و اين وقت مشترك بين نماز ظهر و عصر هر دو مىباشد . منتهى فريضهء ظهر پيش از فريضه عصر است . در حالى كه مذهب شما غير از مذهب مذكور است . شما مىگوئيد ساعت اول ظهر ، به اندازه‌اى كه چهار ركعت نماز را گنجايش داشته باشد ( مثلا ربع ساعت ) مختصّ به نماز ظهر است و ربع ساعت از آخر وقت مخصوص نماز عصر است و نماز ظهر را نمىتوان در آن زمان خواند و همچنين در نماز مغرب و عشاء . جواب : شكّى نيست كه ظاهر آيات و اكثر روايات اهل بيت ( عليهم السّلام ) اشتراك را كه مطابق مذهب ابن بابويه است مىرساند ، و لكن دليل و بررسى و اجماع ، اقتضاى اختصاص را دارد . در اين هنگام لازم است بين آن دو جمع شود تا توافق برقرار گردد . وجوه جمع و برگزارى توافق از چند جهت امكان دارد : وجه اوّل : اين است كه بگوييم اشتراك در وقت بعد از وقت مخصوص است ؛ به اين معنى : مقدار زمانى كه گنجايش چهار ركعت نماز را دارد ، از اوّل ظهر مخصوص نماز ظهر ، و همان مقدار زمان ، از آخر وقت ، مخصوص به نماز عصر دارد و در مابقى آن ، هر دو شريك‌اند . وجه دوّم : آن است كه نظر بر اين كه براى نماز ظهر زمان مشخّص و مقدار معيّنى نيست ، لذا در هر وقتى كه خوانده شود ، همان وقت ، مخصوص نماز ظهر مىشود و اگر نماز ظهر داراى تسبيحات باشد مانند نماز شدّة ( نماز غير مسافر ) نماز عصر بعد از آن خواهد بود و همچنين اگر نمازگزار گمان كند كه وقت نماز داخل شده است و مشغول نماز ظهر شود ، در حالى كه هنوز وقت داخل نشده است و پيش