المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

80

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

امّا بنابر قول اول ( طرفى النهار : نماز صبح و مغرب ) و قول دوم ( طرفى النّهار : نماز صبح و ظهر و عصر ) ، « زلفا » بر « طَرَفَيِ النَّهارِ » عطف مىشود و « زلف » جمع « زلفه » مثل ظلم به معنى تاريكىها ، كه جمع « ظلمة به معنى تاريكى است و « زلفى » به معناى نزديكى است و كلمهء « من » در « مِنَ اللَّيْلِ » بيانيّه است . معناى آيه چنين است : « برپا دار نماز طرفى النّهار : صبح و مغرب » يا صبح و ظهر و عصر را و برپا دار نماز ساعات مغرب و عشاء را كه نزديك به روز است » . لازم به تذكّر است كه آيهء مباركه بر موسّع و گسترده بودن وقت نمازها ، دلالت واضح و آشكارى دارد . قوله « إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ » ؛ « حسنات سيّئات را از ميان مىبرند . « اكثر علماى تفسير معتقدند مراد از « حسنات » ( نيكىها ) نمازهاى پنج‌گانه است و در معناى « حسنات ، سيّئات را از ميان مىبرند » دو قول است . قول اوّل : حسنات توفيقى است در ترك‌نمودن سيّئات ، همان‌گونه كه خداوند فرموده است : « نماز انسان را از زشتىها و منكرات بازمىدارد » . قول دوّم : حسنات خطاهايى را كه بنده مرتكب شده است ، مىپوشاند به اين معنا كه به سبب حسنات ، خداوند بنده را ، مجازات نمىكند و عذاب را از او بر مىدارد و در ارتباط با همين معنا روايات و احاديث فراوانى وارد شده است كه بهترين اينها ، روايتى است كه ابو حمزه ثمالى از امام صادق و امام باقر ( عليهما السّلام ) روايت مىكند كه گويد : شنيدم كه دوستم رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) مىفرمود : « اميدوارترين آيه در قرآن كريم ، آيهء « أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ » تا آخر آن مىباشد و سوگند به كسى كه مرا به حق مبعوث نموده است تا بشارت دهنده و خوف دهنده باشم ، بدون ترديد هنگامى كه يكى از شما جهت وضو گرفتن به‌پا مىخيزيد ، گناهان از اعضاى بدن فرومىريزد و زمانى كه با دل و جان رو به خداوند مىنمايد ، از گناهانش چيزى باقى نمىماند ، و آن‌چنان از گناه پاك مىگردد كه گويا تازه از مادر متولّد شده است و اگر بين دو نماز گناهى را مرتكب شود آمرزيده و آن گناه از ميان مىرود . رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) نمازهاى پنج‌گانه را شمارش نمود ، سپس فرمود ، « يا على ! نمازهاى پنج‌گانه براى امّت من ، همانند نهر آبى است كه از جلوى درب خانهء يكى از شما جارى مىباشد . اگر در بدن يكى از شما چرك و كثافتى باشد و پنج بار در آن نهر ، خود را شستشو دهد ، چه گمانى دارد ؟ آيا چرك و كثافات در