« اصطبار » به معناى شكيبايى با تسلّط و فعاليّت در آن است . لذا خداوند فرموده است « هر كس كار نيكو انجام دهد ، هر نوعى از كار كه باشد ، براى خود انجام داده و هر كس كار بدى انجام دهد ، به زيان خود كرده است » كه با نيّت و دگرگونى و زيادى در آن ، و اين پاداش زحمتى است از خداوند به بندگانش » . هنگامى كه شكيبايى همراه با زحمت ، بر پيامبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) واجب مىباشد ، بر ما مسلمانان نيز واجب است ، به دليل آنچه كه سابقا گفتيم ( متابعت و پيروى از پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) واجب است ) ، كسى كه نسبت به نماز شكيبا باشد و با دل و جان سختىهاى آن را تحمّل نمايد و در عين حال ، رضايت قلبى هم داشته باشد ، به مقام عالى نائل مىشود ؛ به شرط آن‌كه چنين احساس نكند كه به خاطر نماز در موقعيّت حرج و تنگنايى واقع شده است و نماز به عنوان يك تكليف سخت و سنگين به دوشش قرار گرفته ؛ همان‌گونه كه خداوند مىفرمايد : « إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ » ؛ « نماز كار سخت ، سنگين و گران است ، جز براى خداپرستان » . 3 - نظر بر اينكه در آيهء « 1 » پيش از اين آيه ، از توجّه به متاع رنگارنگ دنيا ، منع شده و مقصود اصلى از دستور به نماز ، آن است كه فرد به وسيلهء نماز ، از آن متاع دنيوى ، رو گردان شود ، لذا سزاوار نيست كه به خاطر چيزى از متاع دنيا ، از نماز روى گردان باشد و بلكه هر زمانى كه ميل به متاع دنيا در نفسش عرض اندام كند ، بايد به نماز روى آورد و نسبت به آن ، پايدارى از خود نشان بدهد تا نهاد و طبيعت باطنى را از تمايل به خلاف نماز ، كنار زده و از آن جلوگيرى نمايد و به همين جهت بود كه عروة بن زبير وقتى كه متاع‌هاى رنگارنگى را در نزد پادشاهان مشاهده مىكرد ، آيهء مذكور را تلاوت مىنمود و فرياد مىزد : « الصّلوة ، و الصّلاة رحمكم اللّه » : نماز ، نماز . خداوند شما را رحمت نمايد . 4 - نظر بر اين‌كه از توجه به كالاهاى دنيوى نهى و منع نموده و به نماز دستور داده ، لذا ممكن است گفته شود از جمله امورى كه نبايد به آن مشغول گرديد ، رزق و روزى است كه يك چيز لازم و ضرورى مىباشد و با جمله « لا نسئلك رزقا » در رديف امور قبلى قرار داده است . معناى جملهء مذكور اين است : « از تو نمىخواهيم كه طلب

--> ( 1 ) . آيه 131 ، سورهء طه ، « و هرگز چشم خود را به نعمت‌هاى مادّى كه به گروه‌هايى از آن‌ها داده‌ايم ، ميافكن كه اينها شكوفه‌هاى زندگى دنيا است و براى آن است كه آنان را با آن بيازماييم و روزى پروردگارت ، بهتر و پايدارتر است » .