المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)
32
كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى)
گفتهاند منظور كسى است كه در حال خمارى ( چرت ) مىباشد . برخى گفتهاند : منظور از آيه نهى و منع نمودن از خود مستى مىباشد به اين معنى : ( در حالى كه شما مورد خطاب اقامه نماز هستيد ، مست نكنيد ) هر دو قول مزبور ضعيف است . امّا قول اوّل اگر مراد ناعس - چرت زننده باشد از حقيقت معناى سكارى ، خارج است ، چه آنكه معناى حقيقى سكارى ، حالت مستى مىباشد و ناعس ( حالت خمارى و چرت ) غير از آنست . و امّا قول دوّم ( منع از خود مستى و مست كردن ، باشد و كارى به نماز نداشته باشد ) ايضا ناصحيح است به دليل آنكه مفسّرين فرمودهاند : آيه مذكور پس از تحريم خمر ( شراب ) نازل شده است بنابراين منع از خصوص حالت مستى بىاساس است . و ثالثا در آيه به طور صريح از نزديك شدن به نماز نهى و منع شده است نه از سكر و مستى . برخى گفتهاند : منظور اين است ( در حال مستى به مساجد كه محل برگزارى نماز است نزديك نشويد ) و اين قول از امام باقر ( عليه السّلام ) نيز روايت شده است « 1 » و اين قول ، حق است و مؤيّد آن فرمايش خداوند است « إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ » « مگر اينكه در حال راه رفتن باشيد » وجه تأييد آنست كه عابر از ماده عبور است و عبور به معناى مكانى و سير و حركت در مكان است . بنابر قول اوّل ( منع از نزديك شدن به نماز ) معناى آيه چنين است ( در حالى كه جنب هستيد به نماز نزديك نشويد مگر اينكه مسافر باشيد كه در حال سفر اگر جنب بوديد بدل از غسل تيمّم كنيد و نماز را با تيمّم بخوانيد . . . ) و بنابر قول دوم ( منع از نزديك شدن به مساجد ) معنا چنين است ، ( در حال جنب بودن به مسجد نزديك نشويد مگر در صورتى كه از مسجد فقط عبور كنيد يعنى در حال جنابت توقّف در مسجد ممنوع است و عبور از مسجد منعى ندارد ) . اين مطلب مطابق مذهب شيعه و شافعيّه است . مذهب حنفى عبور از داخل مسجد را براى جنب ممنوع مىداند مگر در صورت اضطرار كه در داخل مسجد آب موجود باشد و يا از داخل مسجد ، راه رفت و آمد بوده باشد .
--> ( 1 ) . وسائل ب 15 از ابواب جنابة ، ج 2 .