آزاد و عطرآگينى گرديد » . يعنى « نمازت را به حدّى كه توهّم ريا و تظاهر شود ، بلند مخوان و به حدّيكه گمان ترك آن و سبك شمردن آن برود ، آهسته مخوان . 4 - منظور از « صلوة » دعا است ( دعا را نه بلند و نه خيلى آهسته بخوان . 5 - آيهء مباركه با آيه « ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً » ؛ « پروردگارت را علنا و مخفيانه بخوان » « 1 » . نسخ شده است . بهترين وجه ، همان وجه اوّل است چون به ظاهر لفظ آيه ، نزديك است . با توجّه به احتمالات مذكور ، آيهء مباركه از آيات مجمل است و بيان و توضيح آن را از عمل رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) بايد استفاده نمود . و آنچه كه به حدّ تواتر نقل شده است ، اين است كه رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) طبق دستور مشهور ، ظهر و عصر را آهسته و مغرب ، عشاء و صبح را بلند مىخواند . نظر بر اينكه امر « وَ ابْتَغِ » براى وجوب است و آنچه را كه امر بيان نموده ، واجب مىباشد و مأمور به همان معنايى است كه بيان شد ، نماز ظهر و عصر آهسته ، و مغرب و عشاء و صبح ، بايد بلند خوانده شود . در اينجا چند نكته قابل يادآورى است : 1 - منظور از « جهر » ( بلند ) آنست كه شخص نزديك او كه گوش سالم و قصد شنيدن را داشته باشد ، آن را بشنود و منظور از « إخفاف » ( آهسته ) آنست كه فقط خودش بشنود ولى به خيال آوردن حروف از شنيدن ، كفايت نمىكند . 2 - علماى اهل سنّت اتفاق‌نظر دارند بر اينكه بلند و آهسته خواندن در مواضع خودش مستحبّ است و عدّهء كمى از علماى شيعه هم قائل به استحباب مىباشند ولى حقّ مطلب آنست كه « جهر » و « اخفات » واجب است ، به دليل آنچه كه گفتيم « فعل نبىّ اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) بهترين دليل مىباشد » . تفصيل مطلب از اين قرار است : بلند خواندن دو ركعت ، نماز صبح و دو ركعت اوّل نماز مغرب و عشاء بر مرد ، واجب مىباشد و بقيّه را بايد آهسته خواند . امّا براى زن در همه نمازهاى واجب ، آهسته خواندن لازم مىباشد و اگر صداى زن را نامحرم نشنود ، دو احتمال است . احتمال اوّل : مثل مرد « جهر » و « اخفات » را بايد مراعات نمايد ، احتمال دوّم آن است كه بايد آهسته بخواند . و اين احتمال مطابق با احتياط مىباشد و

--> ( 1 ) . سورهء اعراف ، آيهء 154 .