المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)
141
كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى)
فاتحه و بعد از فاتحه ، سورهاى را تلاوت مىنمودند و مىفرمود : « همانگونه كه مىبينيد ، من نماز مىخوانم ، شما نيز نماز بخوانيد » و روايات اهل بيت ( عليهم السّلام ) در اين مورد فراوان است . ناگفته نماند كه مطلب فوق در حال اختيار است و اگر حالت اضطرارى پيش بيايد ، ترك سوره بعد از حمد به طور يقين ، جايز است . [ 45 ] آيه پنجم : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا وَ اعْبُدُوا رَبَّكُمْ وَ افْعَلُوا الْخَيْرَ ، لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » « 1 » ، « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، ركوع كنيد و سجده به جا آوريد و پروردگارتان را عبادت كنيد و كار نيك انجام دهيد ، تا رستگار شويد » . در ارتباط با آيه چند مطلب قابل توجه مىباشد . 1 - « ارْكَعُوا » و « اسْجُدُوا » كه صيغهء امرند ، دلالت بر وجوب ركوع و سجود دارند و « ركوع » در لغت به معناى خم شدن است . شاعر گفته است : « فقير را سبك مشمار ، شايد چرخ فلك و گردش روزگار ، او را به اوج قدرت رساند و يك روزى در برابر او قامت خم نموده و سر تعظيم فرو آورى » و در شرع ، به معناى قامت خم نمودن به اندازهاى كه كف هر دو دست ، روى زانوها قرار بگيرد ، مىباشد « سجود » در لغت به معناى فروتنى است . شاعر چنين گفته است : « آستينها را مىبينى كه در اين پيكار در برابر سم اسبان سجده مىكنند » . و در شرع « سجود » به معنى قرار دادن قسمتى از پيشانى ( كه پوشيده نباشد ) و يا آنچه كه در حكم پيشانى است روى زمين و يا بر چيزى كه در حكم زمين است ، مىباشد . 2 - در ركوع ، خواندن ذكر « سبحان اللّه » و جز آن واجب است . دربارهء ذكر صحبت خواهد شد . آرام گرفتن بدن به اندازهء ذكر و سر برداشتن ، واجب مىباشد . آرام گرفتن بدن بعد از برداشتن سر به اندازهاى كه مسمّاى طمأنينه به عمل آيد . لازم است . در سجود ذكر و آرامش بدن ، به اندازهء ذكر ، واجب است و علاوه بر پيشانى ، شش جاى بدن بايد روى زمين باشد : هر دو كف دست ، هر دو زانوى پا و هر دو انگشت ابهام پا
--> ( 1 ) . سورهء حج ، آيهء 77 .