المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)
138
كنز العرفان في فقه القرآن (فارسى)
[ 43 و 44 ] آيه چهارم و پنجم : « فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ ، عَلِمَ أَنْ سَيَكُونُ مِنْكُمْ مَرْضى « 1 » » ؛ « آن مقدار از قرآن كه براى شما ميسّر است ، تلاوت كنيد . او مىداند به زودى گروهى از شما بيمار مىشوند » . و مثلها « فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنْهُ » ؛ « پس آن مقدار كه براى شما ممكن است ، از قرآن را تلاوت كنيد . از هر دو آيهء مذكور ، استفاده مىشود كه تلاوت چيزى از قرآن ، واجب است ، دليل بر وجوب قرائت در نماز از اين قرار است : خواندن مقدارى از قرآن واجب است . علاوه بر اين ، در غير نماز خواندن چيزى از قرآن ، واجب نمىباشد . نتيجه : وجوب خواندن چيزى از قرآن ، مخصوص نماز است و خواستهء ما همين است . صغراى دليل مزبور ، از صيغهء امر كه دلالت بر وجوب دارد ، استفاده مىشود و كبراى آن ، يك مسئلهء اجماعى و اتّفاقى است كه در نماز قرائت از قرآن ، واجب مىباشد . سؤال : ماحصل اشكال اين است كه وجوب قرائت مخصوص نماز باشد ، ممنوع است ، به دليل آنكه وجوب قرائت از قرآن ، عينى نيست ؛ چه آنكه در آيه ، اشارهاى به عينى بودن آن ندارد ، و اگر كفائى باشد ، وجوب قرائت قرآن ، نمىتواند مخصوص نماز باشد ، بلكه به دليل آنكه قرآن معجزهء جاويد است و نبايد مندرس و نابود شود ، بايد تلاوت و قرائت شود . سرانجام تلاوت قرآن به عنوان وجوب كفائى در غير نماز واجب نيز مىباشد . پاسخ : جواب اين است كه وجوب قرائت عينى مىباشد ، زيرا غالبا تكاليف شرعى ، وجوب عينى دارند ، نه كفائى و ثانيا آنچه كه از اطلاق لفظ « فاقرأو » در ذهن تبادر مىكند ، وجوب عينى است ، نه كفائى و ترديدى نيست كه وجوب قرائت به عنوان وجوب عينى ، فقط در نماز ممكن است و در غير نماز به اجماع و إتّفاق علماء محكوم به بطلان است . آنچه را كه بيان كرديم ، گفتهء اكثر مفسّرين است . برخى گفتهاند منظور از قرائت نماز است و اين از باب نامگذارى شىء است به نام بعضى از اجزاى آن ، چون قرائت اجزاى نماز است و مقصود از نماز ، نماز شب مىباشد ( نماز شب به وسيلهء هر دو آيهء مذكور واجب شده بود ، و با آيات نمازهاى پنجگانهء شب و روز ، نسخ گرديد . برخى گفتهاند دستور تلاوت قرآن ، در غير نماز است و گفته شده است كه امر دلالت بر وجوب دارد و وجوب تلاوت قرآن در غير نماز ، به خاطر
--> ( 1 ) . سوره مزمّل ، آيه 20 و 21 .