المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

123

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

ريختند ، از ورود به آن ، منع كردند و تورات را آتش زدند . ( آنگاه آيه نازل گرديد ) . و برخى گفته‌اند راجع به مشركين قريش نازل شده است در سال حديبيّه ( محلى كه صلح حديبيّه در آن انجام گرفت ) . از ورود رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) در مسجد الحرام جلوگيرى نمودند . ( بنابراين منظور از « مَساجِدَ » ، يا مسجد الحرام و يا بيت المقدس است ) . در پاسخ مىگوييم در علم اصول بيان شده است كه سبب نزول آيه ، باعث تخصيص عموم و شمول عامّ ، نمىشود و بلكه معيار و ملاك ، عموم خود لفظ است . ( بنابراين همهء مساجد را شامل مىشود ) . 4 - « ما كانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوها إِلَّا خائِفِينَ » چند احتمال قابل توجّه است : احتمال اوّل : آنها نبايد وارد مساجد بشوند ؛ مگر با ترس و فروتنى ، چه رسد به آن‌كه جرأت و انديشهء تخريب مساجد را در خود راه بدهند . احتمال دوّم : نبايد وارد مساجد بشوند ؛ مگر با حالت ترس و هراس از مؤمنين كه به آنها حمله‌ور شوند ، چه رسد به آن‌كه آنها از ورود مؤمنين ، مانع گردند . چنان‌چه در سال فتح مكّه ، مطلب فوق به وقوع پيوست . بنابراين احتمال ، در آيه گزارشى است از جانب خداوند ، مبنى بر يارى دادن رسول گراميش ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) . احتمال سوّم : عدم ورود آنها در مساجد ، در علم خداوند ، محفوظ است . بنابراين احتمال ، آيهء مباركه ، وعدهء پيروزى و رهايى مساجد از شرّ كفّار ، را به مؤمنين داده است . احتمال چهارم : معناى آيه اين است كه خداوند از اينكه آنان تمكّن ورود در مساجد را داشته باشند ، نهى فرموده است ، از آيه مباركه ، هفت حكم استفاده مىشود : احكام هفتگانه : 1 - ساختن مساجد به عنوان وجوب كفايى ، بر مسلمين واجب است ، تا شعائر دينى در آنها انجام پذيرد ، به دليل اينكه اصل و قاعده اقتضاى عدم وجوب عينى را دارد . 2 - اگر قسمتى از مساجد در حال انهدام و از بين رفتن و خراب شدن باشد ، تعمير آن ، واجب است ؛ چه آن‌كه اگر تعمير آن واجب نباشد ، لازم مىگردد كه تلاش در تخريب آن به وقوع پيوندد . ( چون مسجد را به حال ويرانى ، رها ساختن ، خود نوعى تلاش براى انهدام آن است ) و بىترديد تلاش در تخريب مساجد ، حرام است .