المقداد السيوري (مترجم: بخشايشى)

117

كنز العرفان في فقه القرآن‌ (فارسى)

امام باقر ( عليه السّلام ) است كه در ارتباط با پوست ميته ، سؤال شد : اگر دبّاغى « 1 » شده باشد ، پوشيدن آن در نماز جايز است ؟ در جواب فرمود : احمد بن حنبل در مسئلهء مزبور با ما موافق است ، و شافعى مخالفت نموده و گفته است با دبّاغى ، جايز مىشود . منتهى كلب و خنزير را إستثناء نموده ، نه غير آن را ( يعنى پوست سگ مثلا با دبّاغى پاك مىشود و نماز در آن جايز مىگردد ) . مالك گفته است ظاهر پوست با دبّاغى پاك مىشود و باطن آن پاك نخواهد شد . 1 - از لازمهء حرام بودن انتفاع از شىء ، نجس بودن آن شىء است ؛ زيرا شىء حرام ، اگر طاهر و پاك باشد ، استفاده و بهره‌بردارى از آن ممكن است و اين باطل است ( يعنى شىء حرام قابل انتفاع نيست ، بنابراين بايد نجس باشد ) . 2 - در مردار چيزهايى كه حيات ( زنده‌بودن ) در آن نفوذ ندارد ، استثناء شده است مانند : پشم و مو ، كرك ، پر ، سم ، ناخن ، دندان ، شاخ ، تخم ( با پوست روئين ) پنير مايهء برّه ، و بزغالهء علف نخورده و استخوان ، كه همهء اينها ، حكم ميته و مردار را ندارند . زيرا ميته ، چيزى را شامل مىشود كه قابليّت حيات و زنده بودن را داشته باشد . « مرده » نبود زندگى و زنده بودن است . چيزى كه حيات ندارد ، مردن در آن ، نقشى ندارد . شافعى رهبر مذهب شافعيه ، در مورد استخوان و مو و پشم ، مخالفت نموده ، يعنى آنها را نجس و حرام مىداند ، و به قول خداوند « و از پشم و كرك و موى آنها وسايل مختلف زندگى تا زمان معينى تهيّه كنيد » « 2 » ، استدلال نموده است . وجه استدلال اين است كه پشم و مو تا زمان حيات ، جايز است ، و بعد از مردن نبايد استفاده شود . ( جهت ردّ استدلال مزبور بايد توجه نمود كه قول خداوند عامّ است ، شامل زنده و مرده هر دو مىشود ، البته با كندن ؛ با چيدن و بريدن و قطع كردن پشم و مو ) . پس پشم و مو و استخوان ميته نجس نمىباشد . 3 - حيوانى كه خون جهنده ندارد ، با مردن ، نجس نمىشود . 4 - خون و گوشت خوك نجس هستند به دليل اينكه هر دو به مردار عطف شده‌اند ؛ بنابراين با خون و گوشت خوك ، نماز جايز نمىباشد . و از مسئلهء حرمت و نجاست خون ، خون حيوانى كه جهندگى ندارد و خونى كه حيوان ذبح شده آن را دفع نكرده است ، خارج شده است .

--> ( 1 ) . دبّاغى آن است كه پوست را با خاكستر و آب در داخل خمره‌اى قرار مىدهند و بعد از چند شبانه‌روز ، موهايش خود به خود مىريزد و صاف مىگردد . ( 2 ) . سوره نحل ، آيه 80 .