أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
70
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
تهامه : علاقهء شدّت حرارات وجه تسميه است . حجاز : به مناسبت اين است كه كعبهء معظّمه در داخل قطعه مقدسهء مكه و مدينه و طايف و نواحى آن واقع است . بلدهء طيّبه : سبب تسميهاش آن است كه مسلمين را طيّب و با بركت است . مدينة الرّب : از اسامى شريفهء « 1 » مسطورهء در انجيل و به معنى بيت الحرام است . عاقر : در مفاد مسجد الحرام بوده و در كتاب اشعيا - عليه السلام - مسطور است . فاران : از اسماء محرّرهء در تورات است اگرچه اين كلمه به معنى مسجد الحرام است ولى اسم يكى از كوههاى مكّه هم هست ، لازم است كه اين كوه يكى از كوههايى باشد كه جبال بنى هاشم گفته مىشود كه حضرت فخر كائنات در ذروهء اين كوه عبادت مىكردند . حضرت جبرئيل نخستين ملاقات خود را با حضرت رسول در اين كوه كرده و از طرف خداى وحى آورد . اين كوهها سه پارچه و هرسه از جبال مبجّلهء معروفه بوده ، به يكى از اينها جبل ابى قبيس و ديگرى را جبل قعيقعان و سيّمى را جبل فاران مىنامند . موقعى را كه بهطرف شرقى جبل ابى قبيس و مقابل قعيقعان واقع [ شده ] است شعب بنى هاشم مىگويند و يك روايت [ هم ] هست كه حضرت فخر رسل در اينجا مهد آراى عالم شهود شدهاند . زمانى كه طايفهء يهود ، تورات شريف را تغيير دادند در نسخههائى كه در ميان احبار اختيار شده بود اين عبارت مسطور بود : « تجلّى اللّه من سينا و أشرق من ساعير و استعلن من فاران » . مقصود از كلمات تجلّى اشراق ساعير استعلا معانى ظهور و انكشاف بوده ، يعنى تورات شريف به حضرت موسى در سينا و انجيل منيف به جناب عيسى در ساعير و قرآن كريم به نبّى محترم در كوه فاران نزول اجلال كرد . سينا اسم كوهى است كه به حضرت موسى در آنجا تجلى فرموده شد ، و ساعير اسم گلى كه با حضرت مسيح سخن گفت و اين هردو پيغمبر در مواقعى كه سينا و ساعير
--> ( 1 ) . متن : - شريفه .