أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
66
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
مىنمود ، نساسه نيز گفته مىشود . حاطمه : به مناسبت اين است كه ذنوب و اوزار حاجيان و يا ملحدين را حطم و كسر مىنمايد . رأسى : چون من جهة الشرف شبيه سر انسان است و علىرغم العلماء در وسط دنيا واقع و يا آنكه خلقت اوست قبل از بلاد سائره به آسمان . واقعا سر انسان از جميع اعضاى او اشرف و اين عضو عجيب الخلقه كه سر گفته مىشود از هر جاى وجود انسانى افضل [ و اعظم ] است . همچنين مكه معظمه اشرف بقاع روى زمين بوده در وسط دنيا خلق شده است و به اين جهت سر آدم را مشابهت دارد . كوثى : به وزن طوبى است در شهر مكهء معظّمه در ايام جاهليّه اسم محله بنى عبد الدّار بوده ؛ و وجه تسميهاش اين است كه بنى عبد الدّار مدّت متمادى حجابت بيت اعظم را توارث مىكرده است . عرش ، عريش ، عرش : از اسماء مترادفه است و باعث اطلاق اينها اين است كه در اوايل برخى از بيوت مكهء مكرّمه از شاخههاى درخت و نى مانند چار طاق ساخته مىشد [ يعنى مسكونههائى بود كه عبارت از بعض كلبهها و چارطاقها بود ] . عرش مطلقا به سايبان و عريش كلبهاى را گويند كه به طرز سايبان ساخته شود . عرش نيز جمع عريش است . عند البعض عرش [ اسم ] محلّاتى است كه در جوانب منتهاى مكهء معظّمه است و عريش اسم بيوت قديمهء شهر و عرش نيز اسم هر بيت عتيق است . قادس و قادسيّه : وجه تسميهاش بودن اوست در ارض مقدّس . سبوحه : اسم درّهاى است در قرب جبل الرّحمه كه كوه عرفات است ، وجه تسميهاش آن است كه وقفهء عرفات از اعاظم نسك حج است . حرام : بلد الحرام : مسجد الحرام : از اسامى كعبة اللّه مسطور در قرآن كريم بوده