أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

451

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

مسجد الحرام از سنگ و خاك و استخوانهايى كه در سيلهاى مذكور آمده بود كوهها پيدا شده و اهالى مكّهء مكرّمه در حمل و نقل آنها و تعمير خانه‌هايى كه خراب شده بوده است زحمت فوق العاده كشيده‌اند . مؤلف لطايف الاخبار از برهان الدّين بن ظهير كه آن وقت قاضى مكّه بود روايت كرده گويد كه مدهشترين سيلها در آن اثنا سيلى است كه روز چهارشنبه چهاردهم شهر ذيقعده سال ششصد و هشتاد و سه ( 683 ه ) ظاهر شده است اين سيل كه قاضى برهان الدّين خبر داده است دائرهء مسجد الحرام را پر كرده و اكثر آستانه‌ها را خراب و در داخل و خارج حرم شريف پانصد و هفتاد ( 570 ) نفر را غرق نموده است . اين سيل چهار روز در داخل حرم شريف مانده يعنى از روز چهارشنبه تا روز شنبه رو به ازدياد گذارده و روز شنبه شروع به تناقص نموده است . اهالى مكّهء مكرّمه از دهشت ظهور اين سيل و امتداد آن رم نموده و حتى قاضى برهان الدّن بن ظهير در مكتوبى كه به مصر نوشته است گويد كه : بنا به قول ريش سفيدان و سالخوردان مكّهء معظّمه مثل اين سيل نه در اعصار جاهليه و نه در ادوار اسلاميه ديده نشد است . آبهايى كه در داخل حرم شريف مسجد الحرام متراكم شده است هفت ذرع و سه چارك ارتفاع به هم رسانيد . دوازدهم : سيول ، سيلى است كه در هفتصد و سى و هشتم ( 738 ) سال هجرت ظاهر شده است سيل مذكور شب پنجشنبه دهم جمادى الاول سال مزبور از طرف بطحا ظاهر شده و به داخل حرم شريف هجوم نموده است . آبهاى سيل كه به حرم مسجد الحرام داخل شده بود از بيرون بيت اللّه يك ذرع مرتفع شده و اكثر درهاى مسجد الحرام را از جاى خود كنده بود ، حساب خانه‌ها و نفوسى كه خراب و تلف شده بودند خارج از احصا بود و شبهه نبود كه اگر باران منقطع نمىشد اكثر بلكه همه خانه‌هاى مسجد الحرام خراب و منهدم شده بودند . سيزدهم : سيلهاى حجاز سيلى است كه شصت و چهار سال بعد از سيل دوازدهم ظاهر شده است . اين سيل شب پنجشنبه دهم جمادى الاوّل سال هشتصد و دوم ( 802 ) هجرت آمده و از طرف وادى ابراهيم به مسجد الحرام داخل گرديده است و اكثر درهاى