أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
370
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
سبب خشم و غضب ابرهه گرديد . آن مغرور بىشعور روزى سئوال كرد كه آيا ابنيهء بيت اللّه كه كعبه اطلاق مىشود به چهقدر زينت و متانت ساخته شده است كه شايستهء اين همه توقير و تعظيم مردم آمده است . در جواب گفتند كه آن بقعهء مقدّسه از احجار طبيعى جبل كعبه ساخته شده و عبارت از يك خانهء عالى است . به زعم فاسد خود به تصور اينكه عبادتخانهاى بزرگتر از كعبه تأسيس و بنا كند به نجاشى كه ملك حبشه بود به مضمون آتى عريضه نگاشت : من در شهر صنعا در نزد قصر غمدان بيت محكم و رصينى بنا خواهم نمود كه لايق نام شوكت اتسام شاهنشاهى گردد و نهايت اعتنا و دقت را خواهم كرد كه اين بيت متين طورى مزيّن گردد كه در اعصار و ادوار سالفه مثل و نظير آن ديده نشده باشد . پس از ارسال اين عريضه به حفر و كندن اساس و بنا شروع كرد و در سايهء اقتدار قوهء جاذبهء خويش از بلاد دور و نزديك استادان مهندس و معماران متحدس و مرمرهائى كه مانند نقرهء خام صاف و برّاق بودند و ستونهاى مجلّا و محكم و متين كه به اشكال مختلفه ساخته شده بود و سنگهاى ذى قيمت و ملوّن كه به طرز سماك معمول بود و احجارى كه منقش به سيم و زر بوده و از قصر بلقيس آورده شده بود ، آورده و در دار الملك خويش كه در صنعاى يمن بود كليسائى كه جامع تكلّفات عظيمه بود ساخته ، درون و بيرون او را به جواهرات و يواقيت گوناگون تزيين و ترصيع و منبرهاى بسيار كه از درخت آبنوس و دندان فيل بود و بتهاى بسيار بزرگ كه از نقره و طلا مصنوع و زنگهاى جسيم بىبدل وضع و تعليق نموده زائرين بيت اعظم را از طواف و زيارت بيت اللّه منع نموده و به زيارت كليساى مرقوم اجبار نمود . و چون موقع آن كليسا كمال ارتفاع را داشت به خيال اينكه هم موقع و هم ارتفاع ابنيه او را تلميح و تفهيم نمايد اسم او را بيت القليس گذاشت و براى اينكه خلق را به حج و زيارت اين كليسا دعوت كند به اطراف ممالك مأمورين فرستاد . مقصود ابرهه از ساختن اين كليسا آن بود كه اولاد عرب را كه هر سال به زيارت كعبه مىرفتند به كليساى صنعاى يمن برگردانده و مردم را از هوس زيارت بيت اللّه فارغ