أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
321
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
چنان كه ذكر خواهد شد آنان را به اسامى صلحا تسميه نموده و به كمال ادب و خضوع به پرستش آنان اقدام و سعى مىنمودند . نظر به تدقيق مورخين اسامى صلحاى مشار اليهم سواع ، ودّ ، يعوق ، يغوث ، نسر بوده و اصنامى كه مخصوص به اين اسامى ساخته شده بودند : سواع به شكل زن ، ود به هيئت مرد ، يغوث به تركيب شير ، يعوق به شكل اسب ، نسر به صورت كركس ساخته شده ، بالاخره هريك از اقوام و قبايل عرب كافّهء اصنامى را كه عبوديّت مىكردند در تركيب حيوانات مذكوره ترتيب داده بودند . ابتداى ظهور بتپرستى در روى زمين تا زمانى كه حضرت ادريس به آسمان مرتفع شد در روى زمين فردى از اولاد بشر پرستش اصنام نمىكردند بنا به قول مورخين ارتفاع حضرت ادريس به آسمان ( 1472 ) سال بعد از هبوط ابو البشر بوده است ، آن زمان پدر ادريس كه يرد نام داشت ( 529 ) ساله بوده و خود حضرت ادريس على اختلاف الروايات ( 1000 ) يا ( 82 ) يا ( 325 ) يا ( 370 ) يا ( 450 ) يا ( 365 ) ساله بوده و پس از اين وقعه پدر ادريس ( 435 ) سال ديگر زنده بوده است . اگرچه حضرت ايزد پاك به هرچيزى قادر است ؛ و ليكن چون اين قدرها معمر بودن از خوارق عادت است كه بگوييم اين همه روايات از شائبهء خطا سالم نيستند ، اميدواريم كه مطالعه كنندگان ما را تخطئه و تعيب ننمايند . زمانى كه حضرت ادريس بسرّ جليل وَ رَفَعْناهُ مَكاناً عَلِيًّا « 1 » مظهر گرديد يكى از خلفاى آن حضرت به تلخى مفارقت آن حضرت صبر و تحمل نتوانسته و به گريه و نالهء خود سكّان ملأ اعلى را بىراحت و حضور مىساخت ، ابليس لعين روزى به نزد خليفهء مذكور رفته و گفت : اى عاشق شوريده دل تحمل به آتش عالم سوز فراق غير محتمل بوده و مداواى اين امر مستحيل بس مشكل است ، براى تسكين شدت حرارت اگر چنانچه شمايل مباركه حضرت ادريس را ساخته و در داخل حجرهء خود به محلى
--> ( 1 ) . مريم / 57 .