أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
307
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
روايت است عتبهء باب السّلام كه الآن پايمال حجّاج است اعضاى هبل مذكور است . فقير اين عتبه را خود ديده و پاى بر روى آن گذاشتم عضوى از هبل باقى نمانده است كه شباهت به صورت داشته باشد ؛ لهذا بنده در تصديق اين امر ترديد دارم زيرا چنانكه در بحث دخول اصنام به ارض حجاز مذكور گرديد ، بت معهود هبل نام از عقيق احمر معمول و منحوت بوده است . زمانى كه عمرو بن لحى او را از ارض شام آورد دست رست او مقطوع بود ، اهل مكّه دستى از ذهب خالص العيار ساخته و در بدن او تعبيه نمودند . تصاوير انبيا و حكايات حيرت افزا علماى عبده اصنام در اوايل ايّام تصاوير انبيا را ساخته و در حفظ و حراست آنان اهتمام نموده و بطنا عن بطن به همديگر نقل و توارث نموده و معتقد آن بودند كه شمايل شريفه انبيا به تمامه به اصل صورت آنان موافقت دارد . به زعم و اعتقاد علماى مزبور صور انبيا كه در خزينه آنها محفوظ بود حضرت دانيال به واسطهء ذو القرنين دست آورده و يكان يكان آنها را نقش و تصوير نموده است . ذو القرنين اين تصاوير را در غارهاى مغرب زمين دست آورده به خرقه و قماش حريرى پيچيده و حفظ نموده است خرقهء مذكوره به حضرت دانيال انتقال كرده هريك از اينان را به الواح متعدده نقش نموده و بر عدد صور انبيا علاوه نموده است . اگرچه موافقت صور قديمه كه در بين الملوك توارث نموده است به شمايل شريفهء آنها به دلالت مفاد حكايات آتيه تا يك درجه مصدق است ؛ و ليكن صور انبياى عظام و ملائكهء كرام كه در ديوارهاى داخل بيت اللّه به واسطهء قريشيان منقوش شده است به هيچ وجهى مشابهت آنان به شمايل شريفه تصديق كرده نخواهد شد . اصول توارث تصاوير انبيا بعدها به ملوك عبدهء اوثان نيز انتقال نموده و معتاد بوده است كه هركس آنان را توارث مىنموده است كسى را نشان نمىداده است . اگرچه چنان كه به حكايات آتى الذكر نظم نماييم خواهيم ديد در ميان صور انبيا كه على طريق التوارث به دست قياصرهء