أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
294
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
گفتند : ده ( 10 ) نفر شتر است . سجاح در جواب گفت : ده ( 10 ) نفر شتر تدارك نماييد به اسم شتران و عبد اللّه قرعه بكشيد تا زمانى كه قرعه به اسامى جمال درآيد ، در هردفعه ده رأس شتر علاوه نمائيد . همهء شترانى را كه قرعه به اسم آنها درآيد قربان كنيد كه اين علامت قبول حضرت ربّ العزّة است . قريشيان اين جواب را از سجاح گرفته و به مملكت خود معاودت كردند . شرح و تعريف كهانت كهنه به معنى فال بين ، جمع كلّيهء كاهن است . از عادات اهل جاهليه بود كه به موجب اجازه كهنه عمل مىنمودند . كاهنان آن عصر به زعم خودشان از شياطين حوادث و اخبار متنوعه گرفته و ديگران را اخبار مىكردند . بعضى از آنها استخدام يكى از خدام طايفهء جن را ادّعا نموده و معتقد آن بودند كه صاحبان خدام از جنّيان حوادث غيبيّه مىگيرند ؛ و ليكن به دلالت باهرهء « لا يعلم الغيب الّا اللّه » چون طايفهء جن غيب را نمىدانند لهذا ادّعاى كسانى كه در اين اعتقاد هستند عبارت از مدّعيات كاذبه خواهد بود . سطيح ، خطر و سجاح از فالچيانى است كه در ميان كهنهء جاهليه از همه معروف و مشهور هستند ، كسانى كه واقف احوال كهنهء عصر جاهليهاند اقسام كهانت را اخبار مىنمايند . بعضى از آنها هفت عدد سنگريزه برداشته به هريك از آنها يك نشان و اسم گذاشته پس از آنكه در مشتهاى خود گرفته و تحريك نموده و بعض كلماتى كه مخصوص به خود ايشان است گفتند ، دستهاى خود را باز كرده به وضع و اشكال سنگريزهها مدّنظر نموده و به خير و شر حكم مىكردند . زجر و عيافه نيز از انواع كهانت است خواه زجر و عيافه و خواه طيره ، اگرچه در يك وضع هستند ولى انواع آنها مختلف است . مثلا عرافت آن را گويند كه به چيزهاى شفاف و برّاق مانند آب و قدح و قرص آفتاب و جام بلور نظر نموده جنّيان را ديده و از مغيبات اخذ اخبار كنند كه اين صنعت در زمان ما نيز موجود بوده ، فالبينان از اين راى مبالغ گزاف [ به ] دست مىآورند . زجر و عيافه عبارت از آن است كه از رفتار و آواز طيو اخذ