أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

282

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

قمار بازى جاهليّه عرب اهل جاهليه ده تير مذكور سابق الذّكر را يكى كرده قمار نيز بازى مىكردند . مفسّرين عظام اسم اين بازى قمار را تدقيق كرده و ميسر گفته‌اند . وجه تسميهء ميسر براى اين است كه اشخاص در اين بازى به سهولت مىتوانند مال تحصيل كنند . از متموّلين زمان جاهليّه چند نفر متّحد شده به شرط اينكه قيمت را بعد كارسازى كنند به نسيه شتران چند مبايعه نموده و آنها را ذبح مىكردند و گوشت شتران را به بيست و هشت جزء تقسيم كرده و آن اجزا را به ده قطعه تخته ( تير ) توزيع و تسهيم نموده قطعهء اولى را فذ ، دويمى را توأم ، سيمى را رقيب ، چهارمى را حلس ، پنجمى را نافس ، ششمى را مبل ، هفتمى را معلى ، هشتمى را منيح ، نهمى را سقيح ، دهمى را غد مىناميدند . به اقتضاى بازى ميسر ، فذ را يك ، توأم را دو ، رقيب را سه ، حلس را چهار ، نافس را پنج ، مبل را شش ، معلى را هفت جزء حصه افراز نموده تيرهاى منيح و سقيح و غد بىحصّه و نصيب گذاشته مىشدند . قمار بازان متمول شتران را نحر نموده به تيرهاى مذكور موافق حصّهء آنها قسمتى جدا نموده به محلّى مىگذاشتند پس از آن تخته‌ها را به يك كيسه و يا يك كاسه ريخته و به توسط يك شخص معتمد به اسم هركس از كيسهء مزبور يك تير درآورده حصهء هر تير را به آن كسى مىدادند كه به اسم او اصابت كرده بوده است . اشخاصى كه به اسم آنها يكى از آن سه عدد تيرهاى بىنصيب درمىآمد از آن گوشت حصّه و نصيبى نداشتند ؛ و ليكن پولى را كه براى خريدن شتران به آنها مىرسيد مجبورا مىبايست ادا كنند . پس از آنكه قرعه كشيده شده و قيمت شتران از هركس گرفته شده و به صاحبان آنها تسليم گرديد همهء آنها تمام گوشتى را كه حصّهء او بود به فقرا تقسيم كرده مباهات و افتخار مىنمودند و كسانى را كه به اين بازى مشاركت نمىكردند به بخل و امساك ياد نموده و در مذمّت آنها قصايد و ابيات انشاد مىكردند .