أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
250
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
مكرّمه به واسطهء گياههاى سبز مفرّح و دلگشا و به اشجار مثمره و غير مثمره مزين و مطرّا بود طايفهء مرقومه در مكهء مكرّمه به كمال عيش و عشرت و نهايت فسق و فضاحت مشغول و آخر كار ظلم و فساد را اعتياد نموده و اظهار بغى و عصيان مىنمودند . شقاوت آن طايفه به درجهاى رسيده بود كه تنخواه نگرفته احدى را در سايهء اشجار نمىنشانيدند و از چاهها قطرهء آبى نمىدادند ، دولت و احتشام آنان عاقبة الامر زائل و كوكب اقبال و شوكتشان به نحس و ادبار مايل گشت . عاقبت به واسطهء تسلّط يك نوع از نمله به ترك ديار خود مجبور شدند . اگرچه به مسكن و مأواى قديمى خود كه ديار يمن باشد هجرت كردند ؛ ولى در آنجا نيز زندگى نتوانسته عموما هلاك شدند . چون مدّتى كه ضلالت آنها امتداد داشت به حفظ ابنيهء مقدّسهء بيت اللّه توجّه نشده بود ديوارهاى بسيار مرتفع و بلند بقعهء مقدسهء بكلّى منهدم و خراب شده و از احجارى كه بر روى اساس عديم الاندراس ابراهيم گذاشته شده بود چند پارچه سنگ باقى بوده ، اهالى چون مىدانستند كه آنجا عرصهء مباركهء بيت اللّه است در اطراف او دور و طواف مىنمودند كه بالاخره طايفهء جراهمه آنها محلّ مبارك را تجديد نمودند .