أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
248
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
لحى مشهور بود در داخل مكّه مانده به اجراى حكومت مكه و ايفاى امور حجابت كعبة اللّه مبادرت مىنمود . اخطار بنو خزاعه سيصد ( 300 ) سال حكومت مكّهء مكرّمه را اداره نموده و در اين مدّت عساكرى را كه از طرف ملوك يمن به خيال تخريب بيت خداوند فرستاده مىشد دليرانه مدافعه نموده منهزم مىساختند . بنو اسماعيل كه در مكّهء معظّمه مانده بودند مادامى كه در ادارهء حكومت مستقلّهء بنو خزاعه بودند اگرچه به امور و آراى حكومت مداخله ننموده و احدى را نيز مداخله در كار نمىكردند . ولى چون قصى بن كلاب بن مرّه كه سيصد ( 300 ) سال بعد از استقلال خزاعيان به نصاب شوكت و قدرت و اصل و به استحصال حكومت مكّه نائل آمد كافّهء افراد قبيلهء منسوبهء به خود را احضار و جمع كرده در داخل حدود مكّه امكان و بدين جهت در ميان قبايل لقب مجمع را احراز نموده و قبيلهء غالبهء قريش را كه به خود او منسوب است تشكيل نمود . قبيلهء جليلهء قريش جماعتى است منتهى به نضر بن كنانه چنان كه در فوق ذكر شد ، براى اينكه در مقابل اسائت واقعهء اقوام جراهمه به غضب ذو الجلال دچار نشند به اطراف بلاد پراكنده شده بودند . چون به همّت قصى بن كلاب در مكّهء معظّمه تجمّع و تقرّش كردند چنان كه در صورت هشتم همين وجهه مسطور و مذكور خواهد گرديد به لقب قريش ملقّب گرديدند .