أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

236

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

آن مواقع براى اينكه علامت محدودهء فارقه باشد يك سنگ ركز نمايند ، حضرت خليل هم چنان كه جبرئيل گفته بود به آنجاها علامت گذاشته روز هفتم ذى حجّه در مواجههء بيت شريف خطبهء بليغى خواند . اكنون هر سال روز هفتم ذى حجّه در بالاى منبر مسجد الحرام خطبهء مخصوصى خوانده شده و مسائل مناسك حجّ مفصّلا بيان مىشود . در اثناى خطبهء مذكوره حضرت اسماعيل نشسته و خطبهء پدر خود را استماع مىكرد . فرداى آن روز هردو باهم در حرم شريف احرام بسته پياده به منا عزيمت كرده و در عرض راه تهليل و تلبيه كنان به مسجد خيف درآمده و آن شب را در آن موقع لطيف بيتوته كردند و نمازهاى اوقات خمسه را در حلول وقت آنها ادا نموده و آن روز را يوم التّرويه ناميدند ، كه اين نام حكمت ارتسام چنان كه در فوق ذكر شد دو روز قبل از وقعهء جليلهء ذبح اسماعيل تهيّه و تدارك كرده شده بود . يك روز بعد از آن‌كه روز نهم ذى حجّه بود پس از اداى نماز صبح و بعد از آنكه آفتاب فراز جبل ثبير را گرفت به وادى عرفات رفته و در محلّ مبارك مسجد نمره نام [ محل مبارك ] ايستادند . يك اسم ديگر اين مسجد شريف نيز مسجد ابراهيم بوده ، معبدى است كه حجّاج نماز ظهر و عصر را متّصلا در آنجا مىگزارند . روز مذكور براى نشان دادن علمها و تعريف و تفهيم مناسك حجّ جبرئيل امين نيز نزد آنها بوده ، دو علم را كه قاطع حدود سعادت محدود عرفات بود ارائه نمود . حضرت ابراهيم پس از آن به مسجد صخره نام محلّ مقدّس درآمده حضرت اسماعيل را در محلّى نشانيده و پس از آنكه خود ايستاده و بعض كلمات بر زبان راند نمازهاى ظهر و عصر را متّصلا ادا كرده و در حالت قيام ذكر و تسبيح نموده ، پس از غروب به وادى مزدلفه مراجعت فرمود . موقعى كه حضرت اسماعيل نشسته بود در ميان سنگلاخ و يك نمازگاه غير منتظمى بود كه اكنون اين موقع محلّ وقفهء حضرت رسول و موقعى هم كه حضرت ابراهيم در آنجا بعض كلمات گفته است الحال موقعى است كه قضاة مكّه خطبهء عرفات را در آنجا مىخوانند .