أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
232
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
حضرت خليل را شست و شو نموده است . سنگ مباركى كه الآن در مكّهء مكرّمه به مقام ابراهيم مشهور و معروف است همان سنگ متبرّكى است كه حضرت ابراهيم او را در مقام كرسى خود استعمال كرده است . چون ديوارهاى ابنيهء مسعودهء بيت اللّه مرتفع مىشد سنگ شريف مذكور نيز ارتفاع حاصل مىكرد و وقتى كه حضرت ابراهيم از روى آن سنگ پايين مىآمد آن سنگ به هيئت اصليّهء خويش ارتجاع مىنمود . شكل و صورت مقام شريف مذكور و هيئت بناهايى كه بر روى آن ساخته شده در اوّلين صورت وجههء هشتم مسطور است . چون ارتفاع ديوارهاى ابنيهء شريفهء بيت عزّت به نه ( 9 ) ذرع رسيد ، حضرت خليل روى آن را باز گذاشته و باب معلّا جناب را به زمين مطاف ملاصق ساخت و در اتّصال آن ، چار طاقى از چوب ساخته و موقعى را كه محلّ اغنام اسماعيل گفته مىشود به درون فيض مشحون كعبة اللّه داخل كرده . و در دست راست شخصى كه به بيت اللّه وارد مىشود براى حفظ هدايايى كه از اطراف و اكناف عالم مىآمد در عمق سه ذرع حفيرهء بسيار بزرگى حفر نمود . و بناى سعادت مبناى كعبة اللّه را در سال سه هزار و پانصد و هفتاد و چهارم ( 3574 ) خلقت عالم كه دو هزار و ششصد و چهل و دو ( 2642 ) سال قبل از هجرت مىشود اكمال كرده و حفرهء مذكور را به اخسف ناميد . موقعى را كه محلّ اغنام اسماعيل مىگفتند در اين زمان حجر اسماعيل ناميده مىشود كه محلّ شريف مذكور مدفن حضرت هاجر است . مورّخين روايت مىكنند كه به محلّ باب بقعهء مسعودهء كعبهء مكرمه در عصر ابراهى در گذاشته نشده بود و بيت اللّه الى زمانى كه ملك تبّع حميرى از مدينهء منوّره معاودت كرده و ايفاى حجّ نمود باز بود ، چنان كه در صورت سيّم وجههء چهارم مذكور شده است . وقتى كه تبّع حميرى به سعادت زيارت بيت اللّه مفتخر گرديد به محلّ باب فلك جناب كعبة اللّه درى يك پارچه ساخت كه داراى كليدى هم بود و به ابنيهء مقدّسهء كعبة اللّه كسوهء مزّينهاى نيز تعليق نمود . هنگامى كه حضرت ابراهيم اساس كعبهء معظّمه را حفر مىكرد در ميان سنگهاى