أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
217
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
خانهء خود را تبديل نكند امر فرموده است كه مادام العمر با تو بوده باشم . و نشانهء دو پاى حضرت خليل را كه در روى سنگ بود به [ زوج خود ] حضرت اسماعيل نمود . حضرت اسماعيل نيز بعد از تقبيل آن [ او را ] به محلّ بلند و مرتفعى گذاشته و اظهار مراسم احترام نمود . حجر مبارك كه رعله پدر شوهر خود را در روى آن شست و شو نمود همان سنگ مسعود و متبركى است كه حضرت ابراهيم بر فراز آن آمده و كعبهء معظّمه را بنياد نهاد كه الآن در مكّهء مكرّمه در جوف يك شبكهء مخصوصهء آهنين محفوظ است . چون حجر مذكور در قرآن كريم به نام مقام ابراهيم مسطور بوده و در ميان انام به اين نام مبارك معروف است لهذا حجّاج كرام او را به كمال گرمى و اقتحام زيارت كنند . و چون نشانهء دو پاى حضرت ابراهيم در روى آن هنوز مرئى و مشهود است حجّاج آنجا را آب زمزم ريخته و تبرّكا مىنوشند . سنگ مذكور و حجر شريف اسود دو قطعه ياقوت از يواقيت جنان بوده ، حضرت حق تشعشع آنها را محو و ازاله فرموده است ، اگر چنانچه به همان نورى كه از بهشت نازل شدند مىماندند ما بين شرق و غرب عالم را نورانى مىكردند . اختلاف علماء در مسئلهء مهمّهء ذبح هنگامى كه حضرت ابراهيم مأمور شد كه فرزند خود را ذبح كند حضرت اسماعيل سيزده ( 13 ) سال داشت . بين العلماء مختلف فيه است كه آيا كدام يك از حضرت اسماعيل و اسحاق ذبح شدند . چون دلالت آيات قرآنيّه نيز مشتبه است لهذا علماى اعلام نتوانستهاند در تحديد مسئلهء ذبح اتّفاق كنند . بعضى قائل به اسماعيل و برخى به اسحاق شدهاند . اگرچه مورّخين يهود و نصارى بعض دلايل آورده علمائى را كه معتقد قول ثانى هستند تصديق نمودهاند ؛ و ليكن حضرت اسد اللّه الغالب على بن ابى طالب - عليه السلام - و عمر بن خطاب ؛ و عبد اللّه بن عمر ؛ و كعب الاحبار ؛ و سعد بن جبير مسروق ؛ و ابو الهذيل زهرى ؛ و عبد اللّه بن عبّاس ؛ و ابو هريره ؛ و عبد اللّه بن عمرو بن عاص ؛ و ابو الطّفيل عامر بن وائل ، و مقاتل ، و عبد اللّه بن مسعود ؛ و قتاده ؛ و عكرمه ؛ و