خواسته ، نسخهء ديگرى كتابت نمايد . متن كامل مقدمه مترجم در نسخه دوم به قرار ذيل است : مقدمهء معروضه النّاس موتى و اهل العلم احياء چون اين بنده برحسب و امر ارادهء حضور اعليحضرت اقدس ولىنعمت همايون ارواحنا فداه ، به ترجمهء كتاب مستطاب مراة الحرمين كه حامل تدقيقات عاليه و شامل تحقيقات تاريخيّهء مكّه مكرّمه و مدينهء منوّره بوده ، و داراى مطالب مفيده و مهمهء علمى و ژوغرافى و تاريخ بناى آن‌دو بقعهء مسعوده را باجت و ناطق بود سرافراز گرديد ، لهذا زايد نديد كه يك نسخه از آن را نيز محض اينكه از آثار و مؤلفات كم‌بهاى اين بنده در كتابخانه وزارت جليلهء علميه به‌سمت يادگار و افتخار بماند ، براى تقديم و پيشكش نمودن حضور حضرت مستطاب اجلّ آقاى حاجى مخبر الدّوله وزير علوم و تلگراف و معادن و غيره دام اجلاله كه در واقع حامى حقيقى ادارات جليله و محترمهء عليه ايران هستند حاضر سازد و به اين وسيله خود را مباهى داند . شهر رمضان سال 1308 عبد الرّسول منشى و مترجم دار الترجمه خاصّهء همايون بنا به دلايل ذكر شده در بالا نسخه دوم جهت تكميل و تتميم مورد استفاده قرار گرفت و در هر موضعى كه كلمه‌اى يا عبارتى در نسخه دوم آمده و در نسخه اول نبود بين دو قلاب [ ] قرار گرفت . موارد استفاده شده تكميلى و تتميمى از نسخه دوم بيشتر به صورت واژه يا كلمه بوده و در چند موضع شامل يك جمله يك يا دو سطرى بوده و تنها در يك موضع ( ص 52 - 53 ) متن حاضر حدود 26 سطر در نسخه دوم آمده كه در نسخه اول نبود بدان اضافه شد و در بقيه موارد مثل فهرست كتابهاى مورد استفاده مؤلف ( ص 19 ) و يا از صفحه 220 تا 435 يعنى 215 صفحه از متن حاضر در نسخه دوم نبود و در نسخه اساس طبع يا نسخه كتابخانه ملى موجود بود كه مورد استفاده قرار گرفته است . مصحح در تصحيح از اختلاف جزئى ميان دو نسخه صرفنظر كرده و تنها مواردى كه در نسخه دوم بوده به نسخه اول اضافه كرده ، اضافه بر آن در برخى مواضع نگارش نسخه