أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

206

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

زمزم بكلّى فارغ شدند . چون عبد المطّلب ميدان منازعه را خالى ديد به تعميق چاه زمزم چنان كه مقصود او بود مداومت نموده آب خوشگوار زمزم را كه پانصد ( 500 ) سال بود نهان شده بود آشكار ساخت خواه حجّاج و خواه اهالى را از كلفت و زحمت اينكه از راههاى دور و دراز آب بياورند رهانيد و از اين جهت قدر و مزيّت او بين الاهالى متعالى گشته و از نهايت شوق و مسرّت كه از اين خصوص داشت دست نياز به درگاه خداى بىانباز دراز كرده و گفت : الهى اگر ده نفر اولاد ذكور بر من بدهى و در حيات من آنان را به حدّ بلوغ رسانى به شكرانهء توفيق به اظهار زمزم يكى از آنان را در راه تو فدا و قربانى كنم . چون عدد اولاد او به عشرهء كامله رسيد چنان كه در صورت هشتم وجههء دوّم مذكور شده است نذر خود را ايفا نمود . بعضى از مورّخين مدعى آنند كه عبد المطّلب اين نذر را زمانى نمود كه قريشيان از حفر بئر زمزم ممانعت مىكردند ، چنان كه در فوق هم ذكر شد . برخى برآنند كه اين نذر هنگام ظهور زمزم واقع شد ، حال آنكه دور از احتمال نيست كه عبد المطّلب دو دفعه نذر كرده باشد يعنى يكى به استدعاى غلبه بر قريش در وقت مخاصمه و ديگرى براى اظهار تشكر و سپاسدارى به ظهور زمزم [ شريف ] . اسامى زمزم زمزم شريف عند العلماء به سى ( 30 ) اسم مشهور و مسمّى است : زمزم ، همزه ، هزمة جبرئيل ، ظبيه ، طيّبه ، بره ، عصمه ، مضنونه ، شبّاعة العيال ، عونه ، بركه ، سقيا اللّه اسماعيل ، سيّده ، نافعه ، بشرى ، صافيه ، معذبه ، طاهره ، حرميّه مرويّه ، سالمه ، ميمونه ، مباركه ، كافيه ، عافيه ، طعام طعم ، مونسه ، شفاء سقم ، شراب الابرار ، تكتم . وجوه [ اطلاق و ] تسميهء اسامى زمزم اشياخ كرام سى ( 30 ) اسم از اسامى زمزم مبارك را شمرده و وجه تسميه و اطلاق هر