آنكه ادارات مقدسهء حرمين محترمين به سلاطين عثمانيّه منتقل شد افراد اهالى و مجاورين همه روزه تكاثر و انواع اشياء و ذخاير انا فانا تزايد و توافر حاصل كرده بلدهء مسعودهء كعبة اللّه آن‌قدر وسعت پيدا كرد كه در مواسم حجّ قوافل حجّاج را جاى داده و حجاج وارده را بدون زحمت و اشكال [ اسكان و ] كفايت كرد . استطراد اينكه قطب مكى گفته است من تنها طواف كردم مقصود او فهمانيدن كثرت اجر و مثوبات طواف كردن تنها است . واقعا طواف يك عبادت مخصوصه‌اى است كه اگر شخص بيت اكرم را تنها طواف كند مانند اين است كه طواف عموم موحّدين را ايفا كرده است و كثرت ثواب آن انكار نمىشود . تنهائى حرم شريف مخصوص بنى بشر بوده و الّا حرم مسجد الحرام از ازدحام ملائكهء كرام و اولياى ذوى الاحترام كه مراتب جليلهء طى زمان و مكان را حائز هستند و از توارد اجسام لطيفه هيچ دقيقه‌اى خالى نيست . اين حالت در ظاهر بر خلاف عادات و اعتقادات اهل استدلال بوده و براى اينكه به عبادت جليله طواف منفرد مظهر شوند ، اشخاص زياد براى اينكه مكّهء شريف را تنها زيارت كنند عمرهاى خود را وقف نموده‌اند . چون در انواع عبادات و اقسام طاعات الهيّه غير از طواف كردن بيت اللّه عبادت بىاشتراك نيست ، لهذا هركس كعبهء معظّمه را تنها طواف كند در حسب ظاهر مانند آن است كه حضرت حق را بىشريك عبادت نموده است . شخصى از اهل اللّه كه به روايتى عبد القادر گيلانى است به آرزوى اينكه كعبهء محترمه را طواف منفرد كند مدت چهل ( 40 ) سال منتظر بوده است و آخر الامر يك شب مطاف شريف را خالى ديده شروع به طواف نموده است ، ناگاه ديده است كه يك حيّهء عظيم الجثّه نيز با خود او طواف مىنمايد . حيّه را خطاب كرده و گفته است تو كى هستى ؟ حيّه در جواب گفته است : وقتى را كه تو چهل ( 40 ) سال مترصّد و منتظر هستى من يكصد ( 100 ) سال قبل انتظار او را مىكشم ، الحمدللّه اين شب نائل مقصود شدم . حضرت گيلانى ، حيّه را گويد : چون تو از نوع بنى بشر نيستى من هم خود را از خوش بختانى مىشمارم كه به آرزوى خودشان نائل شده باشند . به اين جواب طواف خود را اكمال نموده است . اهل مكه اين حكايت را به ديگر طرز نيز روايت كرده و گويند كه عبد القادر