أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)
107
مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )
در وصول به مكه مكرمه بعد از اكمال سعى و طواف از احرام خارج مىشوند ، از طرف آقايان سقاها و دليلها مهمانى داده مىشود . اين ضيافت در منتهاى تكلّف بوده عموم اطعمه چرب و شيرين و نفيس مىشود و اينها براى حاجيان مضرّت دارد . از نان روغنى و شيرينى و اطعمهاى كه ادويه و روغن زياد دارد بايد احتراز كرد ، بايد بسيار كم خورد و اگر فسادى در معده روى دهد بدون فوت فرصت به واسطهء سدلج دفع فساد معده بايد كرد . چون براى كسانى كه فربه هستند انقباض مضرّ است بايد به اين نكات هم عطف نظر دقت و معده را از خوراكهاى مفسد نگاه داشت . فساد معده از خوردن خوراكهاى مختلف متولّد و شدّت حرارت هوا هم انسان را به خوردن آب زياد وامىدارد به اين لحاظ از خوردن خوراكهاى نامناسب و لزوم آشاميدن آب زياد احتراز بايد نمود و گاهگاهى چايى بايد صرف كرد و طبيعت را حالت انقباض نياموخت . خواه شام و خواه نهار را بايد بسيار كم خورد . در گرما و مخصوصا در تابش آفتاب نبايد خوابيد و هر طعامى كه نافع معده باشد او را بايست صرف كرد . [ استيجار ] از چيزهائى كه بايد دقت كرد يكى هم امر استيجار اطاقها است ، اطاقى كه براى اقامت انتخاب مىشود بايد در محل هوادار و يا در مرتبهء بالا و يا وسط ابنيه واقع شده در يك اطاق زياده از سه نفر نبايد بيتوته كند و در داشتن عرق از خوردن آب اجتناب بايد نمود و شبها در بامها نخوابيده بايد استحمام كرد ؛ زيرا وجود كسانى كه در قطعهء حجاز مىباشند زياد عرق مىكنند و از اين عرق در سطح جلد چرك حاصل مىشود كه مسامات جلديّه را بسته و نمىگذارد عرق به خارج خروج و ترشّح كند ، لاجرم در روى جلد مانند دانههاى ارزن يك نوع دانههاى قرمز پيدا مىشود ، براى اينكه اين دانهها دمل نشود لااقل بايد هر هفته دو و سه دفعه استحمام كرد و زود زود البسهء خويش را عوض نمود . در وادى عرفات و مزدلفه و منا بايد در زير چادر نشست ، ميوه و اطعمهء مضرّه تناول