يگانگى اسلامى با درخشنده‌ترين مظاهر و كامل‌ترين مشخصاتش آشكار مىشود و تجلى مىنمايد . گويا اين اجتماع به همهء مسلمانان جهان الهام مىكند كه همگى در سرزمين‌هاى پهناور خود مانند كسانى كه در مكهء معظمه و مسجد الحرام نماينده ايشان هستند بوده باشند . حج بزرگترين وسيله‌اى است براى بيدارى رأى عمومى اسلامى و خير خواهى مسلمانان براى يكديگر ، و بر انگيختن ايشان به راه ارجمندى و اتحاد كلمه ، و پيدايش روح جنبش و كوشش در رهايى برادران دينى از رنج‌ها و درماندگىها و نجات آنان از مصائب و بلايا . دين اسلام همهء احكامش داراى اسرار و شگفتىها است ، و ليكن حج امرى است كه در هيچ يك از ملت‌ها گرچه سخت‌ترين دشمنان اين دين باشند ، و در هيچ دوره‌اى از زمان تاكنون شنيده نشده كه كسى بر حكمت تشريع آن اعتراض داشته يا طعنه‌اى زده باشد ، و علت آن بودن فوائدى است آشكار براى آن كه يادآور شديم ، و حكمتى درخشنده كه در بقا و زنده ماندن جامعهء اسلامى تا امروز اثرى نمايان دارد ، و با يارى حضرت بارى ابديت خواهد داشت . كسى نمىتواند اين حقيقت را كتمان كند كه اجتماع عناصر مختلف از يك امت بزرگ در يك محيط ، چگونه در استوار نمودن پيوستگى و قدرت كلمهء ايشان اثر مىنمايد ، و كسى كه