[ 108 ] اگر به سبب زيادى جمعيت و مزاحمت طواف كنندگان مقدارى از دور زدن ، خلاف متعارف شد ؛ مثلًا رو به كعبه حركت كرد ، يا پشتش به طرف كعبه واقع شد ، يا عقب عقب طواف كرد ، بايد آن مقدار را جبران كند و از سر بگيرد . « 1 » ( م 584 ) وارد نشدن در حِجر اسماعيل عليه السلام [ 109 ] حجر اسماعيل ، فضايى است بين كعبه و ديوارى نيمدايره ، كه از زاويهء شمالى تا زاويهء غربى كعبه امتداد دارد ، و طواف‌كننده بايد به دور آن نيز بگردد ؛ يعنى در حال طواف ، داخل حِجر نرود . ( مناسك ، ص 233 ) [ 110 ] اگر طواف‌كننده ، دور حجر اسماعيل نگردد و از داخل آن طواف كند ، طوافش باطل است ، و بايد دوباره طواف كند . ( م 587 ) [ 111 ] اگر در بعضى از دورها ، داخل حجر طواف كرد ، احتياط واجب آن است كه آن دور را از سر بگيرد « 2 » و احتياط مستحب است طواف را نيز اعاده كند . ( م 590 )

--> ( 1 ) - آيةاللَّه سيستانى : اگر بر اثر ازدحام جمعيت نتواند برگردد ، و آن مقدار را جبران كند ، مىتواند بدون قصد طواف برود و از همانجا شوط را كاملًا اعاده كند . ( 2 ) - آيات عظام صافى ، فاضل ، تبريزى ، سيستانى ، بهجت ، مكارم : بايد آن دور رادوباره انجام دهد . آيةاللَّه صافى و احتياط آن است كه تمام طواف را نيز دوباره انجام دهد .