على و اولادش - عليهم‌السلام - نباشد و كسى كه دستور روشن پيامبر اكرم را از روى علم و عمد زير پا بگذارد ، حقيقت او حقيقت انسان نيست . امام صادق - ع - فرمود : سدير ! تأمل و دقت كن . با تصرفى كه آن حضرت در بينش و ديد من كرد ، باطن بسيارى از افراد را ديدم كه به صورت انسان نبودند . « 1 » پس حجّ سرّى دارد كه حقيقت و سريرت انسان را مىسازد . اگر كسى با واقعيّت حجّ همراه باشد ، انسانى راستين است و اگر براى سياحت و تجارت حجّ كرد و از ولايت سهمى نداشت و به عترت طاهره ايمان نياورد و . . . از سرّ حجّ محروم است . گفتگوى امام سجّاد - ع - با زهرى « 2 » زُهرى گويد : در سرزمين عرفات جمعيّت بسيارى حضور داشتند كه امام سجّاد - ع - فرمودند : « 3 » چقدر جمعيّت آمده است ! عرض كردم چهارصد الى پانصد هزار مىشود . اين رقم براى قرن اوّل هجرى جمعيت كمى نيست ! حضرت فرمودند : گر چه مسألهء كمّيت براى شما مطرح است و ليكن اگر روح قضيه را بشكافى ؛ « ما أقلّ الحجيج و أكثر الضجيج » ؛

--> ( 1 ) - بحار ، ج 99 ، ص 258 ( 2 ) - ابن خلكان ، وفيات الأعيان ، ج 4 ، ص 177 . گر چه سند بعضى از روايات مانند اين حديث مورد تأمل است و خيلى متقن و صحيح نيست ، ليكن از جمع اين روايات مطلب قابل اعتمادى بدست مىآيد . و از سويى متن اين احاديث با ديگر معارف اسلامى هماهنگ است و از جمع آنها مىشود اطمينان پيدا كرد كه از خاندان وحى صادر شده است . ( 3 ) - تفسير امام حسن عسكرى - عليه السلام - ص 177 ، ذيل آيهء 200 - 198 ؛ و اثبات الهداة ، ج 5 ، ص 39