الشيخ جوادي الآملي

63

عرفان حج (فارسى)

حجرالأسود دربارهء حجرالاسود فضيلت‌هاى فراوانى رسيده است و شايسته است كسانى كه طواف واجب انجام مىدهند « 1 » در استلام و بوسيدن حجرالاسود حق تقدم داشته باشند و كسانى كه طواف مستحبى انجام مىدهند مزاحم آنان نشوند . و از سنّتهاى طواف اين است كه دست طواف كننده به حجر برسد . وقتى امام سجاد - عليه السلام - به شبلى فرمود : شبلى ! آيا دست تو به حجرالاسود رسيد يا نه ، صيحه‌اى زد كه نزديك بود مَدهوش شود ! سپس فرمود : مىدانى اين حجراسود چيست ؟ ! اين يمين‌اللَّه و دست خدا در زمين است . گرچه خداوند متعال « كِلتا يَدَيْهِ يَمِين » « 2 » است و دستى به گونهء انسانها ندارد ، تا دست راست و چپ داشته باشد . او منزّه از جسم و جسمانيّات است بلكه اين تشبيه معقول به محسوس و تمثّل و تنزّل معقولى است به صورت محسوس ، كه گفته شده : انسان با دست خدا تماس گرفته است و حجرالاسود دست خدا است در روى زمين و الّا ذات اقدس الهى جسم و ديدنى نيست . او مجرّد محض و هستى صِرف است و ليكن براى اين كه در نشأهء طبيعت و حسّ ، الگويى داشته باشد ، كعبه‌اى ساخت و در ركن مخصوص ، سنگ خاصى بدستورش به عنوان « يمين اللَّه فى ارضه » قرار گرفت . و معنا و سرّ دست زدن به حجر اسود اين است كه : « خدايا ! من تعهّد كردم و با تو پيمان بستم كه ديگر دست به گناه دراز نكنم » ربا ندهم و نگيرم ، رشوه ندهم و نگيرم ، امضاى باطل نكنم و . . .

--> ( 1 ) - صهباى صفا ، آيةاللَّه جوادى آملى به ص 122 رجوع شود . ( 2 ) - بحار الانوار ، ج 99 ، ص 228 ؛ صحيح مسلم ، اماره ، 18