حكمت متعاليه راه پيدا كرده است . اين سخن در نوع كلمات حُكما نيست در حكمت متعاليه است و آن هم از اهل معرفت گرفته شده است . و آن اين است كه هر شيئى كه موجود است ، چهار نشأهء وجودى دارد : « عالم طبيعت » ، « عالم مثال » ، « عالم عقل » و « عالم إله » كه قانون « بسيط الحقيقة كلّ الأشياء وليس بشىء منها » را آنجا دارند و مىگويند : ذات اقدس إله بدون محدود بودن و متعين به تعين و متشخّص به تشخص خاص شدن و بدون ماهيّت و مفهوم داشتن ، حقيقت هر چيزى را به نحو اعلى و اشرف دارا و واجد است . اين حديث شريف مىتواند مراحل چهارگانهء وجود را كه اهل معرفت مىگويند بازگو كند . حقيقت كعبه يك وجود طبيعى و مادى دارد در سرزمين مكّه و آن همان خانه‌ايست « 1 » كه ابراهيم خليل - سلام اللَّه عليه - بنايش كرد و اسماعيل - عليه السلام - هم دستيارش بود و در عالم مثال وجود ديگرى دارد . باز همين حقيقت در عالم عقل كه عرش إله است وجود ديگرى دارد و نيز در نشأهء تسبيح و تهليل و تحميد و تكبير كه مقام الوهيت و الهيّت است و اسماء الهى است ، وجود ديگرى دارد . حضرت فرمود : چون اسماء الهى و كلمات توحيدى و دينى چهارتا است ، عرش هم چهار گوشه دارد ، بيت‌المعمور هم چهار گوشه دارد و كعبه هم چهار ضلع دارد . عرش مانند تخت نيست و بيت‌المعمور هم خانهء سنگى و گِلى نيست . گروهى از زائران دور همين كعبه مىگردند و لا غير . عدّه‌اى از اين جا گذشته تا عالم مثال را درك مىكنند و آنان كسانى

--> ( 1 ) - بقره : 127