تأويل ( : معنا ومراد آيات ) وتنزيل ( : مورد نزول آيات وتفسير آنها ) اختلاف كردند . « 1 » 13 . واژه‌ى « تنزيل » كه در برخى از روايات تحريف‌نما به كار رفته ، به چه معناست ؟ « تنزيل » از مادة « ن ، ز ، ل » مصدر ثلاثي مزيد ، به معناى فرود آوردن است « 2 » ودر اصطلاح روايات نيز به همين معناى لغوى است كه شامل فرود آوردن وحى قرآني ووحى غير قرآني ، كه به آن وحى تفسيري مىگويند ، مىشود . برخى بدون توجه به شواهد وقراين ، اين واژه را تنها به معناى فرود آوردن آيات وحى قرآني مىشناسند ، ليكن دليلي براي اين اختصاص وجود ندارد ، بلكه مىتوان گفت كه در اصطلاح روايات ، اين واژه بيش‌تر براي فرود آوردن معنا وتفسير قرآن به كار رفته است . قرآن مىفرمايد : لا تُحَرِّك بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرآنَهُ * فَإذا قَرَأنَاهُ فَاتَبِّعْ قُرآنَهُ * ثُمَّ إنَّ عَلَيْنا بَيَانَه « 3 » ؛ زبانت را براي شتاب در آن به حركت در نياور . * بر ماست جمع وقرائت قرآن . * پس هر گاه آن را خوانديم ، آن گاه پيروى كن . * آن‌گاه برماست بيان [ وشرح ] آن . اين آيات ، بيان قرآن ، يعنى شرح وتفسير آنها را به عهده‌ى خدا ونازل از جانب أو مىشناسد . اين معنا ، از اطلاق آيات شريفه‌ى وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى * إنْ هُوَ إلّاوَحْىٌ يُوحَى « 4 » نيز استفاده مىشود ؛ چه اين كه در برخى از اخبار هم به اين معنا تصريح شده است . در بخشي از خطبه‌ى غديريه‌ى پيغمبر أكرم صلى الله عليه وآله چنين مىخوانيم : . . . اللهمَّ إنَّكَ أنْزَلْتَ عِند تَبيينِ ذلكَ في علي : الْيَومَ أكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُم

--> ( 1 ) . قاسم بن سلام ، فضائل القرآن ، ص 45 . ( 2 ) . إبراهيم أنيس ، همان ، ماده‌ى « ن . ز . ل » ، ص 914 . ( 3 ) . سوره‌ى قيامة ( 75 ) ، آيه‌ى 6 - 19 . ( 4 ) . سوره‌ى النجم ( 53 ) ، آيه‌ى 3 - 4 . وى از روى هوى سخن نمىگويد * آن نيست جز وحى كه [ از سوىخدا ] وحى شده است .