بعضى از گازها داراى 280 مليون درجه حرارت است ، مانند مركز ستاره شعرى كه 000 / 500 بار از خورشيد بما دور تر است ، و چنان كه در فاصله خورشيد بود حرارت زمين 40 برابر حرارت كنونى ميشد . و ممكن است حرارت‌هائى بيش از اندازه‌هاى نامبرده نيز در برخى از كرات آسمانى موجود باشد كه هنوز بشر آن را كشف نكرده است . نتيجه آنكه : آسمان با اين ستارگان در آغاز از زبانه‌هاى آتشى پديد شده كه از ماده‌اى بنام ( ماء ) شعله زده ، و روى اين اصل مادهء اصلى جهان آنچنان منفجر گشته كه اين گونه گازهاى داغ از آن برخاسته است . از اينجا ميتوان فهميد كه ماء در آيهء گذشته همين آب معمولى آشاميدنى مركب از يك اتم اكسيژن و دو اتم هيدروژن ( H 2 O ) نيست زيرا آب در بيش از صد درجه حرارت به كلى تبديل به بخار مىشود ، و حرارت بخار آب نيز چندان بيش از اين اندازه‌ها نيست ، وانگهى آب در حالت غليان توليد آتش و زبانه نميكند ، تا چه رسد كه از اين زبانه دود و گاز توليد گردد . و نيز بخار آب در هيچ لغت و اصطلاحى بمعنى دود و يا گاز نيامده است ، تا در اين آيه نيز به پيروى از لغت بيكى از اين دو تفسير گردد ، تا اينكه دخان مذكور در آيه را بمعنى بخار آب گيريم . نتيجهء اين كاوش طبعا چنان است كه : مادّهء نخستين جهان عنصرى يكنواخت و همانند و درعين‌حال قابل آتش‌گيرى بسيار سختى بوده ، كه از انفجار آن زمين و آسمان پديد آمده است . * * *