از آيهء فوق ديده مىشود « 1 » . و در دعاى سمات است كه : « و باسمك الذى حمدت به فى السماوات و الأرضين » قسم به آن نامت كه از رهگذر آن در آسمانها و زمينها ترا حمد و ستايش كنند . بنابراين در ساير زمينها نيز آفريدگانيست كه بسپاس و ستايش الهى مشغولند و رويهمرفتهء اين گونه سخنان و احاديث ، وجود موجوداتى عاقل و مكلّف است در دنياهائى غير از دنياى مسكون ما ، كه نبوتها و احكام و اوامر الهى - چنان كه بر ما - بر آنها نيز شامل و حاكم است . در پيرامون تعدد زمينها و وسعت و فاصله بين آنها و همچنين جايگاه هر يك نيز اخبار گوناگونى به چشم مىخورد : در حديث رضوى گذشت كه : هر يك از هفت زمين به زير يكى از آسمانها است كه در نتيجه هر زمينى در جوّ محيط بر زمين ديگر قرار دارد . ولى طبرى از رسول خدا اين گونه آورده است كه : « آيا ميدانيد چيست اين زمين ؟ » « 2 » گفتند : خدا و رسولش بهتر ميداند ! فرمود : زير اين زمين ، زمين ديگريست و . . تا هفت زمين به همين روش برشمرد

--> ( 1 ) - چنان كه از ابن عباس است كه در پاسخ شخصى دربارهء « و من الأرض مثلهن » گفت : چه به تو اطمينان ميدهد كه تفسير اين جمله را بشنوى و كافر نشوى ؟ و نيز از او است كه : اگر شما را بتفسير اين آيه اخبار كنم ( لكفرتم و كفركم بتكذيبكم بها ) كافر خواهيد شد ، و كفر شما بتكذيب اين آيه است . از قتاده است در آيهء فوق كه : « در هر آسمان و هر زمين خلقى است از آفريدگان خدا و امريست از اوامر الهى و حكمى و قضائى از قضاء او » . و از حسن است كه بين زمين و آسمان خلق و امريست ( در المنثور ص 238 ) . ( 2 ) - ( ج 28 ص 254 ) قال : حدثنا ابن عبد الأعلى قال حدثنا ابن ثور عن معمر عن قتاده قال بينا النبى صلى اللّه عليه و آله جالس مرة مع اصحابه . . ؟