خط سير آسمانى خود بيابد ) آنچنان در فلك خود خردمندانه گردش مىكند كه گوئى بر جادهء فضائى خود ميخكوب شده است - بدون پايه‌هائى ( محسوس ) آن را برداشت و بىاستوانه‌اى ( ديدنى ) در فضا بلند كرد ، چنان كه قرآن دربارهء آسمان و اخترانش نيز اين گونه فرمود كه : رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها آسمانها را بدون ستون محسوسى بلند كرد ، يعنى استوانه دارد ولى نامرئى است « 1 » - و آن را از كجى و انحراف محفوظ داشت ( بطوريكه اين كيهان‌پيماى سريع السير هيچگاه با ساير كرات آسمانى تصادف نكند ، و از مسير خود منحرف نشود ) و از سقوط و ريزش و شكاف بازداشت . ميخهايش را با كمال استحكام كوبيد ( محتمل است مراد از ميخها همان نيروى جاذبه باشد ، كه زمين به حكم آن بر محورى معين در گردش است ، و نيز محتمل است مراد كوههاى زمين باشد ، و بهتر آنكه هر دو نوع مختلف : محسوس و غير محسوس ميخها را منظور كنيم ) - و موانعش را آنچنان زد كه چشمه‌هاى آب ( گوارا ) از لابلاى كوههاى سخت نمايان شد ، و مسيرهاى آب براى گودالها پديد آورد ، پس آنچه را خدا بنا كرد هرگز سست نشود ، و هرچه را او تقويت فرمود هرگز ضعيف نگردد . حضرت امير المؤمنين ( ع ) در اين خطبه با لهجهء صريح زمين را معلّق در فضا بدون استوانه و پايه‌اى محسوس معرفى كرده .

--> ( 1 ) - اين فرمايش امير المؤمنين ( ع ) راجع به زمين نيز عين مطلب گذشته را مىنمايد كه زمين در فضا است ، نه آنكه بر پايه‌اى قرار گيرد .