دو دوران آفرينش هفت آسمان : در صورتى كه ستارگان را سهمى از اين دو دوران باشد ، به خوبى آشكار خواهد بود كه يكدوران مربوط به تقسيم دخان آسمانى بهفت بخش ، و دوران دوم پديد شدن ستارگان در آسمان نخستين است و اين احتمال موافق روايت طبرى است ( ج 24 ص 94 ) از رسولخدا ( ص ) كه خدا در پنجشنبه آسمانرا و در روز جمعه خورشيد و ماه و ستارگانرا آفريد ، در صورتى كه مقصود از آفرينش آسمان تشكيل طبقات آن باشد . ولى اگر ستارگان سهمى از ايندو دوران نداشته باشند توان گفت : در دوران نخست گاز سماوى آمادهء انقسام گشته ، و حالت گازى نخستين آن تخفيف يافته ، و در دوران دوم به هفت بخش تقسيم شده است . و اين احتمال نيز كه دو دوران تماما مربوط به تشكيل هفت آسمانست ، موافق است با خبرى كه على بن ابراهيم از حضرت رضا ( ع ) نقل كرده كه : « فقضاهنّ سبع سموات في يومين » يعنى وقتين ابتداءا و انقضاءا . خدا هفت آسمانرا در دو يوم : ( دوران ) بيافريد ، و از آغاز تا انجام آسمانها همين دو دوران بوده است . ولى جاى اين احتمال هست كه مقصود از آسمانها در حديث مزبور مجموعهء فضاهاى محيط بر زمين و ستارگان باشد ، ولى اين احتمال كه عبارت اخراى احتمال نخست مىباشد ، چندان با ظاهر آيهء مربوطه هماهنگى ندارد ، زيرا چنان كه گذشت جملهء : « وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ » پس از دو دوران ( يومين ) آفرينش هفت آسمان ذكر شده است ، و روى اين اصل چنان مينمايد كه ستارگان سهمى از اين دو دوران نداشته باشند . * * *