دو دوران ديگر . . ؟ نتيجهء بحث گذشته اين شد كه آيات سورهء فصلت تنها از چهار دوران از دورانهاى ششگانهء خلقت سخن گفته ، و اكنون جاى اين پرسش است كه در دو دوران ديگرچه چيز از زمينها و آسمانها پديد شده است ؟ از پيش گذشت كه شش دوران براى پيدايش زمينها و آسمانها و ايجاد جرم گاز آسمانى بوده است . تاكنون دو دورانرا مربوط باصل پيدايش زمين ، و دو دوران ديگر براى تشكيل طبقات آسمان دانسته‌ايم ، و روى اين اصل دو دوران باقيمانده مربوط به آن قسمتى از پيدايش جهانست كه هنوز سهمى از دورانهاى مزبور نگرفته است . قدر مسلم پيدايش دخان آسمان كه پيش از تشكيل طبقات است سهمى از اين دو دوران داشته و تنها دو قسمت از اين لحاظ مورد ترديد است . 1 - بخش يافتن تودهء خاكى نخستين زمين به هفت كره . 2 - پيدايش ستارگان در نخستين آسمان . . . آيا اين دو قسمت از پيدايش جهان نيز سهمى از دوران باقيمانده دارند ؟ ! و يا اينكه تقسيم مادهء زمينى به هفت كرهء خاكى در دو دوران آفرينش زمين ، و آفرينش ستارگان نيز دو دوران تشكيل طبقات آسمان بوده است ؟ دور نيست كه پيدايش ستارگان سهمى از دو دوران باقيمانده داشته باشد ، زيرا از جملهء « فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ » چنان مينمايد كه تنها تشكيل طبقات آسمان در دو روز آسمانى بوده ، و نه آنكه اعمال بعدى نيز بهره‌اى از اين دو دوران داشته باشند ، چنان كه فرمايد : وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ .