نوعند : وسايل درونى انسان هم‌چون فطرت ، عقل و فكر و وسايل برونى مثل علم ، كه براى تفسير صحيح بايستى كل پيش‌فرض‌هاى نادرست و تحميلى از اين ابزارها و وسايل تفهّم قرآنى زدوده شود ، تا آن‌ها ، وسايلى شايسته و بايسته براى استفسار از معانى قرآن گردد كه با نگرشى قويم و مستقيم به آيات قرآنى بنگريم و پاسخ پرسش‌هاى خود را از خود قرآن بجوييم . پس اگر ذهن خالى ، ناممكن باشد ، لكن زدودن سقيم و يافتن صحيح برمبناى تأييد قرآنى ، امكان‌پذير و لازم است . آرى ، راه شايسته و دور از خطا اين است كه افكار درست را جداسازى و تنقيح كنيم ، نه با توجه به علوم هر عصر ، بلكه با توجه به خود قرآن ، زيرا فقط قرآن ملاك درستىها و نادرستىها در همه‌ى زمان‌هاست . بنابر اين تنها شرط مؤثر در تفسير صحيح ، تنقيح و پاكسازى افكار و انديشه‌ها بر محور قرآن است ، و فهم قرآن نيز به وسيله خود قرآن مىباشد . به‌اين ترتيب تخليه‌ى كامل ذهن هرگز مورد نظر نيست ، بلكه دخالت ندادن افكار و عقايد برونى از قرآن است كه به سادگى مىتوان نسبت به آن‌ها بىتوجه شد و آن‌ها را به كمك قرآن تنقيح و پاكسازى نمود . با اين روش ، هم عاميان و هم عالمان هر كدام به اندازه ظرفيت وجودى و سعه صدر خويش خواهند توانست قرآن را به قدر فهم خود بفهمند ، زيرا قرآن براى همگان نازل شده است « هذا بيانٌ للناس » و هر شخصى به شرط عدم تحميل مىتواند از قرآن كريم فيض ببرد ، مگر مردم عادى حق ندارند قرآن را بخوانند و در آن تفكر كنند كه دانسته‌هاى عرفى و عاميانه بىارزش باشد ؟ صِرف اطلاعات بيشتر براى فهم قرآن كافى نيست ، و حتى گاهى مضرّ نيز هست و هراندازه كوشش و كاوش فطرى ، عقلى ، علمى از درون و برون بيشتر و فزاينده‌تر باشد ، برداشت‌هاى زيادتر - و نه مختلف - در پى خواهد داشت . اگر دانشمندانى برمبناى دانش‌هاى خود تحميلاتى علمى بر قرآن كنند هرگز پذيرفته نيست ، ولى بىدانشانى چنان‌چه بدون هيچ تحميلى اگر به گونه‌اى مستقيم به شريعت نظر كنند بسى راه يافته‌تر از آن دانشمندان خواهند بود . اما اگر دانشمندانى بدون تحميل پيش‌فرض‌هاى برونى از قرآن ، مطلبى را از قرآن استنباط كنند ، مسلماً علمىتر و داراى ادلّه‌اى اثبات كننده