الشيخ محمد الصادقي الطهراني

267

رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)

مسأله‌ى 589 - چون گروگان امانت است ، بنابراين اگر بدون تقصير و كوتاهى گروگيرنده نقصى در آن پيدا شود و يا از بين برود چيزى برعهده‌ى او نيست و طلبش هم‌چنان باقى است ، زيرا « ما عَلَى الُمحْسنينَ مِنْ سَبيلٍ » ( سوره‌ى توبه ، آيه‌ى 91 ) تمامى اقسام امانت‌هاى براساس احسان را شامل است ، گرچه امانت اين‌گروگان به‌نفع بستان‌كار است ، ولى در عين حال به‌نفع بدهكار نيز هست كه بدين وسيله وامى را گرفته و مالش هم نزد بستانكار محفوظ است . مسأله‌ى 590 - پول‌هايى هم كه به‌عنوان گروگان در اجاره خانه‌ها و مغازه‌ها و مانند آن‌ها گرفته مىشود ، و از مبلغ اجاره كم مىگردد گروگان نيست و در حقيقت وامى است ، و كمبود اجاره هم تنها به‌عنوان مضاربه و مصالحه در اين مضاربه حلال مىباشد و گرنه رباست زيرا مبلغ كمبود طبعاً در برابر اين وام است ، مگر اين‌كه براى اين وام چيزى به‌عنوان مضاربه از اجاره كم شود ، كه اين خود قرض‌الحسنه است ، و توضيحاً اگر اين پول به‌عنوان گرو است گيرنده نه حق تصرف در آن را دارد و نه مبلغى از اجاره‌بها در برابرش كم مىشود ، و اگر هم قرض‌الحسنه‌اى باشد - به‌منظور اطمينان - اين‌جا نيز كمبود اجاره معنى ندارد ، و اگر مضاربه است بايستى شرائط مضاربه منظور گردد و دست‌كم مبادله‌اى عادلانه بين مبلغ كمبود اجاره و مبلغ مورد استفاده‌ى كارى و تجارى اين پيش‌پرداخت باشد كه افزون بر مزد كارش مبلغى برابر كمبود اجاره‌بها در برابر بهره‌ى اين پيش پرداخت هبه شود ، اما بهترين راه براى خلاصى از ربا در اين‌گونه موارد ، مضاربه‌ى شرعيه و مصالحه در مضاربه و يا بيع شرط به‌شرائطى كه ذكر شد مىباشد . امانت مسأله‌ى 591 - اگر كسى مال خود را نزد شما به‌امانت سپارد و شما هم در صورت توان نگهدارى آن را بپذيرى واجب است در نگهبانى آن كوشا باشى و هم‌چون مال خود آن را حفظ كنى و در وقت مقرر آن را به‌صاحبش بازگردانى كه « إنَّ اللَّه يَأمُرُكُمْ أنْ تُؤدُّوا