بيع شرط مسأله‌ى 543 - بيع يا قطعى است كه مدت معينى ندارد ، و يا شرطىاست كه فروش مال محدود به‌مدتى معين است ، مثلًا خانه‌اش را دو ساله به‌شما به‌مبلغى كم‌تر از قيمت بيع قطعى مىفروشد ، كه شما فقط دو سال مالكيد ، ولى شرطش اين است كه اگر در سر مدت پول شما را نداد اگر بخواهيد مىتوانيد مالك قطعى خانه شويد ، مشروط به‌اين‌كه ما به‌التفاوت عادلانه‌ى قيمت خانه را نيز بپردازيد . در چنان معامله‌اى شرط اصلى اين است كه قيمت جنس مورد معامله در مدت مقرر عادلانه باشد ، و نه به‌عنوان كلاه به‌اصطلاح شرعى - كه خانه‌ى ميليونى را به‌يك‌صد هزار تومان يك ساله خريدارى كند ، و چنان‌چه براى پول پرداخت شده سودى را در نظر بگيرد كه در برابر اجاره‌ى مدت مقرر باشد ، اين نيز ربا و حرام است . مسأله‌ى 544 - بيع شرط همانند بيع قطعى داراى شرائطى قطعى است و اين بيع دو نوع است : يا خانه و غير آن را به‌مبلغى مناسب به‌زمانى معين خريدارى مىكند ، كه در رأس مدت به‌صاحبش بدون چون و چرا برگشت مىشود . و يا اين‌كه مبلغى كه داده مىشود چنان‌كه در برابر ملكيت خانه يا غير آن در مدتى معين است چنان‌چه در رأس مدت معين مالك با تَمَكنى كه دارد آن مبلغ را مسترد و پرداخت نكرد خريدار مالك آن مال مىشود و در صورت ناتوانى مالك از پرداخت ، خريدار بايد صبر كند تا مالك قدرت پرداخت آن را داشته باشد ، و در اين مدت اضافى ملك در اختيار خريدار مىماند . و در هر صورت بايد رعايت ارزش اين ملك منظور گردد . و از جمله بيع‌هاى مشروط اين است كه بهره‌بردارى از جنس مورد معامله را - به‌شرط عاقلانه و شرعى بودن - محدود سازد كه مثلًا به‌فلان‌كس نفروشى و يا به‌فلان مصرف نرسانى ، و از اين قبيل است فروش كتابى كه حق چاپ آن محدود است ، بدين‌معنى كه كسى حق چاپ و نشر آن را جز با اجازه‌ى مؤلف يا ناشر ندارد ، روى اين اصل فروشنده اين كتاب را به‌اين شرط مىفروشد كه خريدار آن را چاپ نكند ، و اين خود حقى است براى مؤلفين و ناشرين ، كه مؤلف شايد بخواهد براى چاپ‌هاى بعدى