الشيخ محمد الصادقي الطهراني

213

رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)

مسأله‌ى 476 - ششم ، الْغارمين يعنى : بدهكاران كه نه در اثر گناه و يا تقصير يا اسراف و تبذير ، بلكه به‌طور ناخودآگاه و ناخواسته و بدون تقصير بدهكار شده‌اند و ادامه‌ى زندگى اين چنينى برايشان بسى دشوار است ، و نيز بدهكارانى مقصر كه توبه كرده‌اند و يا با پرداخت بدهيشان تصميم به‌توبه دارند ، و « الغارمين » : بدهكاران ، اينان‌را نيز در بردارد . چنان‌كه درباره‌ى رباخوارانى كه توبه كرده‌اند ، و الآن هيچ‌گونه مال ربا در دستشان نيست و از كرده‌هاى گذشته‌شان نيز پشيمانند به‌صريح آيه‌ى ربا گناهانشان بخشوده شده . مسأله‌ى 477 - هفتم ، و فى سبيل‌اللَّه : يعنى در راه خدا كه حالت جمعى و همگانى در ابعاد گوناگون ايمانى را دربر دارد . مانند جهادگران - مبلغان - آمران به‌معروف و ناهيان از منكر و هر عملى كه در راه خداى تعالى باشد . مسأله‌ى 478 - و هشتم ، ابن‌السبيل : چنان‌كه در بخش خمس گذشت . و مىبينيم كه اين هشت گروه تمامى شؤون فردى و اجتماعى نيازمندى اسلام و مسلمين را به‌زير پوشش گرفته و وضع اقتصادى دولت برومند اسلامى را همواره هموارتر مىكند ، گرچه خمس تمامى اموال هم - در سال آخر رسالت - بر زكات افزوده شده است . و اين‌جا شايان ذكر است كه فقرا و مساكين ، مبتلايانى را كه در اثر تنبلى و بىعارى تهىدست مانده‌اند دربر نمىگيرد ، بلكه تنها كسانى را كه بر اثر فقر بنيه‌اى و يا فكرى و يا هر نارسايى ديگر دسترسى به‌اداره‌ى حداقل زندگىشان را ندارند ، تنها اين‌هايند كه برحسب نيازشان مورد پرداخت زكات مىباشند . و امّا از نظر نياز ، و اين‌كه مصارف هشت‌گانه‌ى زكات به‌طور برابر منظور نشده آن‌چه در اين‌جا مهم است درنظر گرفتن اندازه و اهميت نياز اين هشت دسته است ، و نه آن‌كه به‌طور برابر ، كه مثلًا هشت ميليون تومان به‌هشت بخش مساوى تقسيم شود ، و به‌هر دسته‌اى از اين هشت گروه يك ميليون برسد ؛ نه ، بلكه به‌هر فرد و هر دسته‌اى به‌اندازه‌ى نياز ضروريش بايستى پرداخت شود چنان‌كه در خمس نيز همين‌گونه است .